Bolalar nutqida ona tili tovushlarini paydo bo‘lish ketma-ketligi (Болалар нутқида она тили товушларини пайдо бўлиш кетма-кетлиги) Reja: 1. Kirish 2. Bolalar nutqida tovushlarning paydo bo‘lish bosqichlari 3. Bolalar nutqida tovushlarning shakllanishiga ta’sir etuvchi omillar 4. Xulosa. Bolalar nutqining rivojlanishi inson tafakkuri va lingvistik qobiliyatining shakllanishida muhim bosqichlardan biri hisoblanadi. Bu jarayon murakkab va ko‘p qirrali bo‘lib, lingvistik, psixologik hamda fiziologik omillar bilan chambarchas bog‘liqdir. Har bir bola individual rivojlanish xususiyatlariga ega bo‘lsa-da, nutq shakllanishining umumiy qonuniyatlari barcha tillarga xos universal tamoyillarga asoslanadi. … Bolalar nutqining shakllanishi bir necha bosqichdan iborat bo‘lib, u bolaning yoshiga, fiziologik yetukligiga, atrof-muhit bilan muloqot darajasiga va boshqa omillarga bog‘liq holda rivojlanadi. Tug‘ilganidan boshlab chaqaloqlar nutq a’zolari orqali turli xil tovushlarni chiqaradi. Bu jarayon dastlab refleksiv ovozlar shaklida namoyon bo‘lib, bola o‘sib ulg‘aygani sayin ongli va maqsadli nutq tovushlariga aylanib boradi. … 1. Prelingvistik bosqich (0-6 oy) … 2. Babillash bosqichi (6-12 oy) … 3. Birinchi so‘zlar bosqichi (12-18 oy) … 4. Murakkab tovushlarni egallash bosqichi (18-36 oy) … 5. To‘liq fonologik shakllanish bosqichi (4-6 yosh) … Bolalar ona tilining fonetik tizimini bosqichma-bosqich o‘zlashtiradi va bu jarayon taxminan 5-6 yoshgacha davom etadi. Dastlab bolalar oson artikulyatsiyalanadigan unli va ba’zi oddiy undosh fonemalarni talaffuz qila boshlaydi. Vaqt o‘tishi bilan nutq apparati yetuklashib, murakkab fonemalarni o‘zlashtirish jarayoni bosqichma-bosqich sodir bo‘ladi. O‘zbek tilida avval p, b, m, t, d, k, g kabi oddiy tovushlar paydo bo‘lib, keyinchalik r, l, sh, ch, j kabi murakkab fonemalar shakllanadi. …