BOSHLANG’ICH TA’LIM PEDAGOGIKASI, INNOVATSIYA VA INTEGRATSIYASI BOSHLANG’ICH TA’LIM PEDAGOGIKASI, INNOVATSIYA VA INTEGRATSIYASI MUNDARIJA I Bob. Pedagogika faning maqsad va vazifalari Pedagogika fani maqsadiva uning asosiy kategoriyalari.......................... 5Ta’lim jarayoniga texnologik yondashuvning mazmuni va tamoyillari 21II Bob. Ta’lim jarayonini zamonaviy pedagogik texnologiya asosida tashkil qilishda qo‘llaniladigan pedagogik usullar Ta’lim jarayonida pedagogik innovatsion usullarni qo‘llash va samaradorligini oshirish omili sifatida....................................................................................... 27Ta’lim jarayonida interfaol metodlarning o’ziga xosligi va qo’llanilishi 35Muammoli ta’lim – rivojlantiruvchi ta’limtexnologiyasi..................... 43III Bob. Boshlang‘ich sinflarning o‘quv faoliyatini integratsiyalash ta’lim samaradorligi omili sifatida Boshlang‘ich sinflarning o‘quv faoliyatini integratsiyalash ta’lim samaradorligi omili sifatida.............................................................................. 56Integrastiyalashgandarslarni tashkil etishmetodikasi............................ 72Bo’lajak boshlang’ich sinf o’qituvchilarini fanlarniintegratsiyalashgan usulda ochiq dars ishlanmalarini tuzishko’nikmasini shakllantirish............................ 82Xulosa……………………………………………………………………………. Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati............................................................ 90 Ilova............................................................................................................... 92 КIRISH Ta’lim oluvchilarni ilm-fan va texnikaga doir zamonaviy ilmlarga ega bo’lishi, zamonaviy axborot texnologiyalari haqida bilishi hamda boshlang’ich sinflardagi fanlarni integratsiyalash olishi va ta’lim jarayoniga tadbiq qila olishi, pedagogik texnologialardan va integratsiyalsh usullaridan foydalanish ko’nikmasi, noan’anaviy darslarni tashkil eta olishi va darslarni integratsiylab o’tishni tashkil eta olishi, ilg’or pedagogik tajribalarni o’zlashtirish, faoliyatga nisbatan kreativ va integrative yondashuvini rivojlantirishdan iboratdir. Yuqorida ko’rsatib o’tilgan va o’zlashtirilishi taklif etilgan mazmun bo’lajak o’qituvchilar kasbiy tayyorgarligini shakllantirishning asosi hisoblanib, ta’lim jarayonini samaradorligini oshirishda yetakchi vositalardan biridir. Shu bilan birga o’qitish, o’rgatish va o’qitish vositalari, ta’lim jarayonini axborot kommunikatsion va integratsion yondashuv asosida boshqaruvning nazariy asoslari, pedagogik texnologiyalarning yo’nalashlari, muammolari va yechimlari, boshlang’ich sinflardagi fanlarni integratsiyalash muammo, yechimlari va istiqbollari yoritilgandir. Yuqorida ko’rsatib o’tilgan va o’zlashtirilishi taklif etilgan mazmun ta’lim oluvchilarni kasbiy tayyorgarligini shakllantirishning asosi hisoblanib, ushbu faoliyat ta’lim samaradorligini oshirish uchun yetakchi vosita hisoblanadi. Ushbu metodik qo’llanmada, Pedagogik faoliyat – ta’lim maqsadlarini amalga oshirish, o’qituvchi va ta’lim oluvchilarning o’zaro munosabatlariga asoslanuvchi pedagogik, integratsion faoliyat samaradorligining shartlaridan bir ekanligi hamda bo’lajak mutaxassislarning kasbiy tayyorgarligini shakllantirish yo’llari keltirilgan. I BOB. PEDAGOGIKA FANING MAQSAD VA VAZIFALARI Pedagogika shaxs tarbiyasi va rivojlanishi to‘g‘risidagi fan. Ilmiy- pedagogik tadqiqotlar metodologiyasi va metodlariReja: Pedagogika fani maqsadi va uning asosiy kategoriyalari.Pedagogikaning boshqa fanlar bilan aloqasi.Ilmiy-pedagogik tadqiqotlar metodologiyasi va tadqiqot metodlari.Tayanch so‘zlar: pedagogika, maqsad, vazifa, ob’yekt, predmet, kategoriya, pedagogikaning sohalari, pegagika fani metodologiyasi, ilmiy-tadqiqot metodlari. Pedagogika fani maqsadi va uning asosiy kategoriyalari.Pedagogika (yunoncha paidagogike bo‘lib, paida - «bola» va gogike - «yetaklayman») ijtimoiy tarbiyaning umumiy qonuniyatlari, muayyan jamiyatda yagona ijtimoiy maqsadga muvofiq yosh avlodni tarbiyalash hamda unga ta’lim berishning mohiyati va muammolarini o‘rganadigan fan. Pedagogika ijtimoiy fanlar tizimiga kiruvchi fan sanalib, yosh avlod hamda kattalarni milliy istiqlol g‘oyalari asosida tarbiyalash, unga ta’lim berishmuammolarini o‘rganadi. Pedagogika - ta’lim va tarbiya jarayonini yaxlitlikda o‘rganadigan fan sohasi. Pedagogika fani shaxsni rivojlantirishning ikki muhim jihati - uni o‘qitish va tarbiyalashga asosiy e’tiborni qaratganligi bois didaktika (ta’ lim nazariyasi) va tarbiya nazariyasi fanning muhim tarkibiy qismlari hisoblanadi. Didaktika (ta’lim nazariyasi, yunoncha didaktikos «o‘rgatuvchi», didasko «o‘rganuvchi») ta’limning nazariy jihatlari, ta’lim jarayonining mohiyati, qonun va qonuniyatlari, tamoyillari,o‘qituvchi va o‘qituvchi faoliyati, ta’limning maqsadi, mazmuni, shakl, metod, vositalari, natijasi, ta’lim jarayonini takomillashtirish yo‘llari kabi masalalarni tadqiq etadi. Tarbiya nazariyasi - pedagogikaning muhim tarkibiy qismlaridan biri bo‘lib, tarbiya jarayonining mazmuni, tarbiya turlari, shakl, metod, vosita va usullari, uni tashkil etish masalalarini o‘rganadi. Ijtimoiy tarbiya fuqarolik, aqliy, axloqiy, jismoniy, mehnat, estetik, huquqiy, iqtisodiy, ekologik tarbiya kabi yo‘nalishlarda tashkil etiladi. Pedagogika fanining ob’yekti - yaxlit pedagogik jarayon. Pedagogika fanining predmeti - ta’lim-tarbiya jarayoni, mazmuni, qonuniyatlari, tamoyillari, shakl, metod va vositalari. Pedagogika fanining vazifalari. Pedagogika fani shaxsni shakllantirishdek ijtimoiy buyurtmani bajarish asosida jamiyat taraqqiyotini ta’minlashga alohida hissa qo‘shadi. Pedagogika fani maqsadi va vazifalarining belgilanishida ijtimoiy munosabatlar mazmuni, davlat va jamiyat rivojlanish strategiyasi, uning hayotida yetakchi o‘rin tutuvchi g‘oyalar mohiyati muhim ahamiyatga ega. O‘zbekiston Respublikasida demokratik, insonparvar hamda huquqiy jamiyatni barpo etish sharoitida mazkur fan yuksak ma’naviy va axloqiy talablarga javob beruvchi yuqori malakali kadrlarni tarbiyalash tizimini ishlab chiqish, ilg‘ot xorijiy tajribalar asosida ta’lim va tarbiya nazariyasini rivojlantirish vazifasini hal etadi. Mazkur jarayonda quyidagi vazifalarni bajarishga e’tibor qaratiladi: Pedagogika fanining asosiy kategoriyalari. Bizga yaxshi ma’lumki, har bir fan o‘zining tayanch tushunchalari, qonuniyatlari, tamoyillari, qoidalari tizimiga ega. Aynan mana shu holat uning fan sifatida e’tirof etilishini kafolatlaydi. Fanning mohiyatini ochib beruvchi eng muhim, asosiy tushuncha kategoriya deb ataladi. Pedagogika fanining asosiy kategoriyalari shaxs kamolotini ta’minlash, ta’lim va tarbiya samaradorligiga erishishga qaratilgan jarayonlarning umumiy mohiyatini yoritadi. Eng muhim katego- riyalar sirasiga quyidagilar kiradi: shaxs, tarbiya, ta’lim (o‘qitish, o‘qish), bilim, ko‘nikma, malaka, kompetensiya, ma’lumot, shakllantirish, rivojlantirish.