Mundarija Kirish……………………………………………………………………………. I BOB.. Boshqaruv mahoratini yuksaltirish texnologiyalarining mazmun va mohiyati…………………………………………………………… 1.1 Boshqaruv mahoratini yuksaltirish texnologiyalarini tashkil etish………… 1.2 Ta’lim sifatini boshqarish jarayonini modellashtirish…….. II BOB. . Boshqaruv mahoratini yuksaltirish texnologiyasi metodologiyasi 2.1. Boshqaruv mahoratini yuksaltirish texnologiyalarining maqsad va vazifalari……………… 2.2 Maktabgacha ta’lim va tarbiyani boshqarish jarayonida axborot texnologiyalarini qo`llash.… Xulosa……………………………………………………………………… Foydalanilgan adabiyotlar…………………………………………………… Kirish. Kurs ishining dolzarbligi. Hozirda respublikamizning barcha sohalarida bo’lgani kabi ta’lim borasida ham katta islohotlarni amalga oshirilmoqda. Ijtimoiy tuzilmalarni insonparvarlashtirishda yangi tamoyillarga asoslanish, bozor iqtisodiyoti munosabati qonunlari, mafkuraviy va axloqiy tamoyillarning o’zgarishi ishsizlik, moddiy yеtishmovchilik, bolalarning nazoratsizligi, oilalarning ajralib ketish muammolarni ham yеchimini topishga qaratilgan chora va tadbirlarni ishlab chiqishga asos bo’lmoqda. Bu holatda birinchi navbatda, bolalar, so’ngra esa kattalar ijtimoiy yordamga muhtojdirlar. Bunday sharoitlarda jamiyatning ijtimoiy muammolari bilan bog’liq bo’lgan pedagogik masalalarni hal qiluvchi, uning ijtimoiylashuvi jarayonida shaxsga yordam beruvchi mutaxassis sifatida ijtimoiy pedagogga talab paydo bo’ldi. Har qanday mamlakatning kuchi uning, fuqarolarining ma’naviy yetukligi, intellektual salohiyatga egaligi bilan belgilanadi. Fuqarolarning ma’naviy еtukligi, intellektual salohiyati esa ta’lim tizimining mazmuni, shaxsning har tomonlama shakllanishi uchun xizmat qiluvchi moddiy va ma’naviy shart-sharoitlarning mavjudligi, jamiyatda qaror topgan ijtimoiy sog‘lom muhit darajasi, ijtimoiy munosabatlar mazmuni, shuningdek, aholining etnopsixologik xususiyatlari, axloqiy qarashlari va hayotiy e’tiqodlari asosida shakllantiriladi. Ta’lim va tarbiya har qanday jamiyatning ajralmas tarkibiy qismi, madaniyatining ko‘rsatkichi va taraqqiyotining asosidir. U ijtimoiy tajriba, ma’naviy-axloqiy va madaniy an’analarning birligini va vorisiyligini hamda jamiyat rivojini ta’minlaydi. Ushbu dastur maktabgacha ta’lim va tarbiyani boshqarishning zamonaviy tizimi va uni boshqarishning asosiy tamoyillari, xususiyatlari Maktabgacha ta’limtomonidan maktabgacha ta’limni boshqarishning maqsadi, vazifalari, maktabgacha ta’lim va tarbiyani boshqarishning vazifasi, boshqarish usullari, shakllari, tamoyillari, qonuniyatlari shuningdek, turli tipdagi maktabgacha ta’lim tashkilotlarini tashkil etishning prinsiplari va unga ilmiynazariy yondashuviga еtibor qaratiladi. Maktabgacha ta’lim sohasi uzluksiz 7 ta’lim tizimining birlamchi bo‘g‘ini hisoblanib, u har tomonlama sog‘lom va barkamol bola shaxsini tarbiyalash va maktabga tayyorlashda g‘oyat muhim ahamiyat kasb etadi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M. Mirziyoyev 2017-2021 yillarda maktabgacha ta’lim tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risidagi qarorida; maktabgacha ta’lim tashkilotlari tarmog‘ini kengaytirish, malakali pedagog kadrlar bilan ta’minlash, bolalarni maktab ta’limiga tayyorlash darajasini tubdan yaxshilash, ta’lim-tarbiya jarayoniga zamonaviy ta’lim dasturlari va texnologiyalarini tadbiq etish, bolalarni har tomonlama intelektual, axloqiy, estetik, jismoniy rivojlantirish uchun shart-sharoitlar yaratish masalalariga alohida e’tibor qaratildi1 . Bu qaror maktabgacha ta’lim tizimini yanada takomillashuviga xizmat qiladi. Davlat maktabgacha ta’lim tashkilotlarida faoliyat yuritayotgan pedagog kadrlarning aksariyati o‘rta maxsus ma’lumotga ega bo‘lib, bu bolalarni maktab ta’limiga talab darajasida tayyorlash imkonini bermaydi. Bundan tashqari, maktabgacha ta’lim sifati monitoringini yuritish tuzilmaviy va tashkiliy jihatdan nazarda tutilmaganligi sababli, maktabgacha ta’lim tashkilotlaridagi ta’lim jarayonining sifati va samaradorligini baholash zamon talablariga javob bermaydi. Xorijiy davlatlar ilg‘or tajribasining tahlili zamonaviy maktabgacha ta’lim tashkilotlarida maktabgacha yoshdagi bolalarni rivojlantirish uchun sharoitlarni yaratishga yo‘naltirilganligi bilan tavsiflanib, bolaning ijobiy ijtimoiylashuvi imkoniyatlarini namoyon qilish, uning har tomonlama shaxsga oid ma’naviyaxloqiy va ongli rivojlanishi, maktabgacha yoshga oid tegishli faoliyat turlari asosida tashabbuskorligi va ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishga, muloqot doirasida katta yoshdagilar va tengdoshlari bilan hamkorlik qilish imkoniyatlarini ochishga qaratilgan. Boshqaruv san’at yoki fan sifatida qachon vujudga kelganligini ko‘rsatib o‘tish juda mushkil. Ammo shu aʼyonki, qayerda inson faoliyat (mehnat) bilan shug‘ullangan bo‘lsa, o‘sha joyda boshqaruv mavjud bo‘lgan. Bu jamiyatni uchta sohasida yaqqol ifodalangan. Bular: Ijtimoiy sohada. Guruh va jamoalarda tartib va targ‘ibotni joriy etish hamda nazorat qilish uchun. Iqtisodiy sohada. Ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yish uchun va resurslarni taqsimlash uchun. Mudofaa sohasida. Dushmanlardan va vahshiy hayvonlardan, tabiat ofatlari kabilardan himoyalanish uchun. Bu holatni inobatga olib, ta’kidlash mumkinki “Boshqaruv deb, belgilab olingan aniq maqsadga muvofiq, u yoki bu natijaga erishish uchun umumiy tarzda tartibga keltirishga, barpo etishga, takomillashtirishga, qisqartirishga yoki obyekt tuzilishini o‘zgartirishga qaratilgan, subyektning obyektga turli ko‘rinish va darajalarda ta’sir etish jarayoniga aytiladi. Boshqaruvni turli nazariyalar asosida tasniflab, bir qator darajalarini aniqlash mumkin, ammo amaliyot nuqtai nazaridan kelib chiqqan holda uning mazmundorligini inobatga olib, ikki darajaga ajratish maqsadga muvofiq: - boshqaruvning birinchi darajasi-jamiyat rivojlanishining turli davriy bosqichlarida institutlar faoliyat mexanizmini aniq tushuntira olishga qodir bo‘lgan falsafiy, pedagogik, siyosiy, iqtisodiy va sotsiologik majmuasidan tarkib topgan boshqaruv nazariyasi; - boshqaruvning ikkinchi darajasi-boshqaruv obyektlarining yig‘indisi, amaliy bilim va ko‘nikmalarni, aniqroq aytganda, jamiyat taraqqiyotini ta’minlash maqsadida fundamental ilmiy nazariyalarni (matematika, mantiq, pedagogika,psixologiya, akmeologiya) qamrab olgan amaliy fan”.2 Boshqaruvning maqsadi, sohalari, yo‘naltirilganligi, qo‘llaniladigan usul va texnikalarini inobatga olgan holda uni umumiy, xususiy, shoshilinch, taktik va strategik kabi turlarga ajratish mumkin. Boshqaruv masalalarida tadqiqot olib borgan nemis olimlari V. Zigert va L. Lang boshqaruvga quyidagicha ta’rif berganlar: “Boshqaruv – bu odamlarni boshqarish va mablag‘lardan foydalanishning shunday turiki, u qo‘yilgan maqsadga insoniy, iqtisodiy va ratsional ravishda erishishni ta’minlaydi”. Amerikalik olim P. Drukerning nuqtai nazari bo‘yicha, “boshqaruv, bu faoliyatning mujassamlashmagan, olomonni samarali, maqsadga yo‘naltirilgan va ishlab chiqaruvchi guruhga aylantiruvchi turidir”. Boshqaruv darajalari, odatda uchta asosiy kategoriyalarga bo‘linadi: 1. institutsional bosqich; 2. boshqaruv bosqichi; 3. texnik bosqich. Ularni ko‘rib chiqamiz: Institutsional bosqichda strategik, ya’ni istiqbol rejalar va maqsadlar tuziladi. Bunda boshqarishning boshqa kategoriyalariga qaraganda kam sonli hisoblanadi va o‘zida yuqori bo‘g‘in boshqaruvchilarini: – vazirlar, rektorlar, kompaniya direktorlar Kengashi raisi, generallar va maktabgacha ta’lim boshqarishni qamrab olishi mumkin. Yuqori bo‘g‘in boshqaruv rahbarlari shunday shaxslarki, ular tashkilotning muhim qarorlarini qabul qilinishida mas’ul hisoblanishadi. Ularning ishi juda katta bosimga ega, qizg‘in va ushbu tashkilot mavjud ekan, aniq bir chegaralar mavjud emas. O‘rta bo‘g‘in boshqaruv rahbarlari yuqori bo‘g‘in boshqaruvchilariga bo‘ysunadilar va quyi bo‘g‘in (texnik) rahbarlarining ishini yo‘naltiradilar va nazorat qiladilar. Agar tashkilot keng tarqalgan tuzilmaga ega bo‘lsa, unda o‘rta bo‘g‘in boshqaruvi rahbarlari ikki qo‘shimcha darajaga bo‘linadilar (yuqori darajadagi o‘rta bo‘g‘in boshqaruvi rahbarlari va quyi darajadagi o‘rta bo‘g‘in boshqaruvi rahbarlari). O‘rta bo‘g‘in boshqaruvi rahbarlariga eng keng tarqalgan misol qilib quyidagilarni ko‘rsatib o‘tish mumkin: dekan (oliy ta’lim 15 muassasida), bo‘lim boshliqlari (agar gap biznes haqida borsa), sektor boshlig‘i, maktabgacha ta’lim tashkiloti mudiralari va boshqalar. Quyi bo‘g‘in boshqaruvi rahbarlari ishlab chiqarish vazifalarining bajarilishini nazorat qilishadi. Bular - tashkiliy daraja, ya’ni bevosita kadrlar,ishchilar yoki yosh kadrlar bilan ishlaydilar. Quyi bo‘g‘in boshqaruvi rahbarlari juda xilma-xil bo‘lgan harakatlar mavjud bo‘lgan qizg‘in ishni bajaradilar. Ular bir vazifadan ikkinchisiga o‘tishlariga to‘g‘ri keladi. Shunday qilib, pedagogik boshqaruv ijtimoiy boshqaruvning muhim qismi hisoblanib, o‘z maqsadi, predmeti, manbalari va tarkiblariga egadir. Kurs ishining maqsadi:Boshqaruv mahorati texnologiyalarini tashkil etish va usullari bilan tanishish. Ishning vazifasi: 1.O’rganilayotgan mavzu mazmunini ochib beruvchi adabiyotlarni o’rganish. 2.Ta’lim sifati samaradorligini oshirish uchun boshqaruv usullaridan samarali foydalanish mohiyatini o’rganish. 3.Boshqaruv texnologiyalarini amalga oshirish uchun zarur bo’lgan shart-sharoitlarni o’rganish. Kurs ishining obyekti. Maktabgacha ta’lim tashkilotlari boshqaruv jarayoni. Kurs ishining predmeti. Maktabgacha ta’lim xodimlarining kasbiy mahoratlarini takomillashtirish yo’llari. Kurs ishining metodlari. Ta’lim tashkilotlar faoliyatini boshqarish mavzusiga oid adabiyotlarni o’rganish va tahlil qilish. Kurs ishining tuzilishi. Kirish, 2bob, 5bo’lim, xulosa, tavsiyalar, glosariya va foydalanilgan adabiyotlardan iborat.