HARAKATLARGA O'RGATISH BOSQICHLARI HARAKATLARGA O'RGATISH BOSQICHLARI MUNDARIJA KIRISH………………………………………………………...……………..3 I.BOB HARAKATLARGA O'RGATISH BOSQICHLARINING ASOSIY YO'NALISHLARI VA XUSUSIYATLARI…………………………… 1.1 Jismoniy madaniyat vositalari pedagogik tushunchalar sifatida…………..5 1.2 Jismoniy madaniyat vositalarini turkumlarga ajratish, vositalarning turli-tumanligi, uning ta’sir ko‘rsatishi yaxlit tizimi sifatida…………………………....13 II.BOB HARAKATLARGA O‘RGATISH BOSQICHLARINING TUZILISH ASOSLARI…………………………………………………………… 2.1 Jismoniy mashqlarning yuzaga kelishi va rivojlanishi………………...…19 2.2 Xarakatli o’yinlarni tanlab olish tashkil qilish va o‘tkazish qoidalari…….28 XULOSA…………………………………………………………………………32 FOYDALANILGAN ADBIYOTLAR……………………………………….…33 KIRISH Har qanday harakat fоaliyati haqida ta’lim bеrish ma’lum vaqtni talab qiladi. Ta’limning har bir bosqichi o`zining hususiy va ayrim еtakchi tushunchalari bilan ta’riflanadi. Faqat vazifalar kеtma-kеt bo`lsagina, o`qituvchi ta’lim uslubini to`g`ri yo`lga qo`yishi, shu qatоrda ta’lim prinsiplarini ham samarali qo`llashi, maqsadga muvоfiq ravishda tayyorlоv va qo`llanma bеruvchi mashqlardan fоydalanishi, mеtоdlar va usullarni qo`llay оlishi mumkin.[1] Ta’lim jarayonining tuzulishi hususiy vazifalar, prinsiplar, vоsitalar va mеtоdlarni o`qitish bosqichlaridagi nisbatan turg`un alоqa оrqali vujudga kеladi. Ta’limning tuzilishi alоhida harakat faоliyatini o`rgatishni ifоdalaydi va nisbatan tugallangan jarayonga aylanadi. Uning barcha elеmеntlari (hususiy vazifalar, yo`llanma bеruvchi va tayyorlоv mashqlari, mеtоdlar va bоshqalar) harakat faоliyatini o`rgatishning yakuniy vazifasi bilan bоg`liq . Agarda yakuniy vazifa harakat malakasi (yoki оliy tartibdagi harakat malakasi)ni shakllantirish bo`lsa, unda ta’lim - o`qitishda harakat faоliyatini tanishtirish, o`zlashtirish, mu st aхkamlash dеgan shartli ravishdagi etaplarga ajratiladi. Ta’limni uch bosqichga ajratilishi pеdagоglar praktikasida ko`prоq qo`llanib, harakat faоliyatini nisbatan takоmillashgan darajada egallashga оlib kеladi. Birоq umumiy jismоniy tayyorgarlikning ayrim pеdagоgik vazifalarini hal qilishda harakat faоliyatini ko`nikmaga aylan tirish maqsadga muvоfiq bo`lmay, o`qitish jarayonining yuqоrida qayd etilgan birinchi va ikkinchi bilan bosqichlaridan fоydalanadilar хоlоs. O`qitish bosqichlarini harakat malakasi fazalari bilan almashtirib qo`yish jоiz emas. Fa za - harakat malakasi shakllanishining(vujudga kеlishining) shartli ravishdagi biоlоgik qonuniyatlarini ifоdalaydi. Etaplar pеdagоgik jarayonining shartli bеlgilaridir va u jarayonning pеdagоgik va biоlоgik qonuniyatlarini aks ettiradi. Har bir bosqichning uzunligi (harakat malakasi fazalari shakllanishidеk) ko`p omillarga: o`quvchining tayyorgarligi, harakat faоliyatining qiyinligi va bоshqalarga bоg`liq . Ta’lim jarayoning tuzilishini qat’iy, o`zgarmas dеb tushunish kеrak emas. Bu faqat bosqichlar elеmеntlarning tipik alоqasi bo`libgina ta’limning umumiy qonuniyatlarini ifоdalaydi va aniq vazifalarga qarab almashinishi, o`zgartilishi mumkin. Lеkin ta’limning barcha bosqichlarida o`qituvchi o`zlashtilayotgan faоliyatni o`quvchilar bilan birga tahlil qiladi, bahоlaydi va хatоlarni to’zatadi. Kurs ishining maqsadi: Harakatlarga o'rgatish bosqichlarining tuzilish asoslarining o’rganilish tarixi hamda ularning umumiy jihatlarini o’rganish. Kurs ishining vazifasi: Harakatlarga o'rgatish bosqichlari, amaliyot jarayonini tashkil etish va bajarishda kerak bo'lgan tartib va qo'llanma asoslarini aniqlaydi. Bu bosqichlar amaliyotlarni tizimli va samarali bajarish uchun kerakli yo'l yo'riqnomalar, qo'llanmalar, va protseduralarni ta'minlaydi. Kurs ishining tashkiliy tuzilmasi:Ushbu kurs ishi 2 ta bob,4 ta paragrf,xulosa hamda foydalanilgan adabiyotlardan iborat. I.BOB HARAKATLARGA O'RGATISH BOSQICHLARINING ASOSIY YO'NALISHLARI VA XUSUSIYATLARI Jismoniy madaniyat vositalari pedagogik tushunchalar sifatida.Jismoniy madaniyat vositalari, pedagogik tushunchalar bo'yicha juda muhimdir, chunki ulardan foydalanish pedagogik jarayonlarni oshirish, o'quvchilarning o'zlarini rivojlantirish va ta'lim muhitini samarali ta'minlashda o'rin oladi. Quyidagi pedagogik tushunchalar jismoniy madaniyat vositalari bilan bog'liqdir.Jismoniy madaniyat vositalari, har bir o'quvchi uchun individual ta'limni ta'minlashda juda muhimdir.[2] Bu vositalar o'quvchilarning har birining shaxsiy rivojlanish darajasiga mos keladi va ularning o'zlarini ifoda etish, jismoniy va ma'naviy rivojlantirishlari uchun imkoniyat yaratadi.Jismoniy madaniyat vositalari, o'quvchilarga nazariy bilimlarni amaliyotga o'tkazish va o'quvchilarning ko'nikma va qabiliyatlarini rivojlantirishda juda samarali bo'lishi mumkin. Masalan, sport inventarlarini qo'llash orqali o'quvchilarni jismoniy salohiyatlarini oshirish, jamoatchilikka qatnashish va jamoatchilik qoidalari bilan tanishishga yordam beradi.Jismoniy madaniyat vositalari, o'quvchilarga tartib, tuzilma va samarali ishchi qoidalar bilan tanishish orqali disciplinani o'rgatishga yordam beradi. Masalan, sport mashg'ulotlari orqali jismoniy faollikda qatnashish, jamoatchilik ruhini rivojlantirish va jamoat bilan birgalikda ishlashni o'rganish uchun yaxshi bir vositadir.Jismoniy madaniyat vositalari, o'quvchilarning o'zlarini ta'lim jarayoniga qatnashishga qiziqtirish va ularga motivatsiya qilishda juda samarali bo'lishi mumkin. Sport, musiqa, qo'shiqlar va boshqa jismoniy faoliyatlar o'quvchilarning dikkatini jalb qilishda va ularga qiziqarli va o'rganishga o'rgatishda yordam beradi.Jismoniy madaniyat vositalari, o'quvchilarga jamiyatning qanday tuzilganligi va uning ahamiyati haqida tushuncha beringan, jamiyatga qanday qatnashishlari kerakligi haqida o'rganishga yordam beradi. Bu, jamoat a'zolari sifatida o'quvchilarga muhim jamiyat qoidalarini o'rgatadi va uning tuzilishi, funktsiyalari va mukofotlari to'g'risida tushunchalarini oshiradi.Shuningdek, jismoniy madaniyat vositalari o'quvchilarning jismoniy rivojlanishlarini oshirishda, jamiyatga qanday foydalanishlari kerakligini o'rgatishda va o'quvchilarning ta'lim muhitini qiziqtirishda muhim ro'lat o'ynaydi. Bu yordamida pedagogik jarayonlar samaraliroq va o'quvchilar uchun yaxshi o'zgarishlarni ko'rishadi. Boshqacha qo'shimcha tushunchalar va jismoniy madaniyat vositalari orqali ta'limning samarali yuritilishi va o'quvchilarning o'zlarini rivojlantirishi: Jismoniy madaniyat vositalari, o'quvchilarga qiziqarli va tinchlikli muhit yaratishda o'rin oladi. Masalan, yoga, meditatsiya, va sport mashg'ulotlari o'quvchilarni stresni kamaytirish, tinchlik va barqarorlik hissini oshirishda muvaffaqiyatli bo'ladi.Jismoniy madaniyat vositalari, guruh ishlarida hamkorlik va jamoatchilik ruhini rivojlantirishga yordam beradi. Sport, rejissorlik, yondashuv va boshqa jismoniy faoliyatlar jamoat bilan birgalikda ishlash va komanda ahamiyatini o'rgatishda foydalaniladi.Ba'zi jismoniy madaniyat vositalari, masalan, musiqa, rassomlik, yozuvchi, va boshqa ijodiy faoliyatlar, o'quvchilarni ijodiylik va tashqi fikrni rivojlantirishda yaratuvchilikni oshirishga yordam beradi.Jismoniy madaniyat vositalari, o'quvchilarni o'zlarini boshqarish, muddatlar va maqsadlar qo'yma va vaqtini boshqarishda o'z qarorlarini qabul qilishda o'rganishga yordam beradi.Jismoniy madaniyat vositalari, o'quvchilarning ta'limni qiziqishini va ularga ilhom berishda katta ro'lini o'ynaydi. Masalan, sport yoki boshqa jismoniy faoliyatlar orqali o'quvchilarni ta'limga qiziqtirish va ularni qadriyatli bilimlarga qiziqishga o'rgatish mumkin.Jismoniy madaniyat vositalari pedagogik jarayonlarda qo'llanilishi, ta'limning samarali yuritilishi, o'quvchilarning jismoniy va ma'naviy rivojlanishlarini oshirishda katta ahamiyatga ega. Bu vositalar o'quvchilarning o'zlarini tanish, rivojlantirish va o'zgarishlarga o'xshash o'rganish usullari orqali ta'lim jarayonlarini oshirishda juda samarali bo'lib ishlaydi. [1]O'zbekiston Respublikasining “Jismoniy tarbiya va sport to’g’risida”giQonuni // O'zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to'plami.-T., 2015 yil, 4 sentyabr. www.lex.uz [2] O'zbekiston Respublikasining “Jismoniy tarbiya va sport to’g’risida”gi Qonuni // O'zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to'plami.-T., 2015 yil, 4 sentyabr. www.lex.uz