Ilk yoshdagi nutq nuqsoniga ega bolalar bilan olib boriladigan psixokorreksion ishlar KIRISH…………………………………………………………………………….3 I.BOB.ILK YOSHDAGI NUTQ NUQSONLARI VA ULARNING PSIXOLO- GIK ASOSLARI. 1.1.Nutq rivojlanishining nazariy asoslari………………………………………….5 1.2. Nutq nuqsonlari va ularning turlari………………………………………..…..9 1.3. Nutq nuqsonlari va bolalar psixikasidagi o‘zgarishlar……………………….14 II.BOB.NUTQ NUQSONLARIGA QARSHI PSIXOKORREKSION YONDASHUVLAR. 2.1.Psixokorreksiya metodlari va usullari……………………………………..….19 2.2.Psixokorreksion ishlarida o‘yin va faollik usullari……………………………21 2.3.Psixologik qo‘llab-quvvatlash va motivatsiya………………………………...24 III.BOB.ILK YOSHDAGI BOLALAR BILAN PSIXOKORREKSION ISHLARDA PEDAGOGIK VA IJTIMOIY YONDASHUVLAR. 3.1.Pedagogik yondashuvlar va metodikalar………………………………….…..28 3.2.Ota-onalar va pedagoglarning o‘zaro hamkorligi……………………………..31 3.3.Ijtimoiy muhit va bolalarning nutq rivojlanishi……………………………….35 XULOSA……………………………………………………………………..…..38 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR………………………………………..40 KIRISH Mavzuning dolzarbligi:Ilk yoshdagi nutq nuqsoniga ega bolalar bilan olib boriladigan psixokorreksion ishlar, ta'lim va psixologiya sohasida muhim ahamiyatga ega. Nutq nuqsonlari bolalarning rivojlanish jarayonida ko‘plab muammolarni keltirib chiqarishi, ularning ijtimoiy muloqotda ishtirok etish qobiliyatini pasaytirishi va psixologik holatiga salbiy[1] ta'sir ko‘rsatishi mumkin. Bunday bolalar ko‘pincha o‘z fikrlarini to‘g‘ri ifoda eta olmaydilar, bu esa ularning o‘ziga bo‘lgan ishonchlarini pasaytiradi va ijtimoiy moslashuvlariga to‘sqinlik qiladi. Shuning uchun, nutq nuqsonlariga ega bo‘lgan bolalar bilan psixokorreksion ishlar olib borish, ularning nutq ko‘nikmalarini rivojlantirish, o‘z-o‘zini ifoda etish qobiliyatlarini oshirish va ruhiy holatini yaxshilashda muhim ahamiyatga ega. Psixokorreksion ishlar jarayoni o‘z ichiga bolalarning individual xususiyatlarini, nutq rivojlanishidagi qiyinchiliklarni va ijtimoiy aloqalarini hisobga olgan holda rejalashtiriladi. Ushbu ishlar, odatda, mutaxassislar, logopedlar va psixologlar tomonidan amalga oshiriladi va o‘yin orqali ta'lim, maxsus mashqlar, ijtimoiy aloqalarni rivojlantirish kabi usullarni o‘z ichiga oladi. Bularning barchasi bolalarning nutq rivojlanishini qo‘llab-quvvatlash va ularning ijtimoiy hayotga integratsiyasini ta'minlashda muhim rol o‘ynaydi. Nutq nuqsonlari bilan bog‘liq muammolarni hal qilishda oila, ta'lim muassasalari va mutaxassislar o‘rtasidagi hamkorlik ham juda muhimdir. Shunday qilib, ilk yoshdagi nutq nuqsonlariga ega bolalar bilan olib boriladigan psixokorreksion ishlar, ularning rivojlanishi va hayot sifatini yaxshilashda muhim bir vosita hisoblanadi. Kurs ishining maqsadi:Ilk yoshdagi nutq nuqsoniga ega bolalar bilan olib boriladigan psixokorreksion ishlarining maqsadi, ularning nutq rivojlanishini ta'minlash, kommunikativ ko‘nikmalarini oshirish va psixologik holatini yaxshilashdan iboratdir. Kurs ishining vazifasi:Ota-onalar va o‘qituvchilarni psixokorreksion jarayonda jalb etish, ularga bolalar bilan muloqot qilish va ularning rivojlanishini qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha maslahatlar berish.Bolalarning tengdoshlari bilan ijtimoiy aloqalarini rivojlantirish, jamoaviy o‘yinlar va faoliyatlar orqali ijtimoiy ko‘nikmalarini oshirish. Kurs ishining predmeti: Ilk yoshdagi nutq nuqsoniga ega bolalar bilan olib boriladigan psixokorreksion ishlarning predmeti, asosan, bolalarning nutq rivojlanishini qo‘llab-quvvatlash va ularning kommunikativ ko‘nikmalarini yaxshilashga qaratilgan jarayonlardir. Ushbu ishlar doirasida bolalarning nutq nuqsonlarini aniqlash, ularga mos keluvchi maxsus mashqlar, o‘yinlar va faoliyatlar yordamida nutqni rivojlantirish, talaffuz va so‘z boyligini oshirish, shuningdek, ijtimoiy aloqalarni rivojlantirish muhim o‘rin tutadi. Kurs ishining tarkibiy tuzilmasi:Ushbu kurs ishi 3 ta bob,9ta reja,xulosa va foydalanilgan adabiyotlardan iborat. I.BOB.ILK YOSHDAGI NUTQ NUQSONLARI VA ULARNING PSIXOLOGIK ASOSLARI. 1.1.Nutq rivojlanishining nazariy asoslari. Nutq rivojlanishining nazariy asoslari haqida keng qamrovli ma'lumot berish uchun quyidagi asosiy nuqtalarni ko'rib chiqamiz. Nutq rivojlanishi insonning ijtimoiy, psixologik va madaniy taraqqiyotida muhim rol o'ynaydi. Nutq rivojlanishi deb, avvalambor, insonning muloqot qilish qobiliyatini, fikrlarini ifoda etish va boshqalar bilan tushunish imkoniyatini[2] anglatadi. Bu jarayon, asosan, bolalik davridan boshlanadi va barcha inson umr bo'yi davom etadi. Nutq rivojlanishiga ta'sir etuvchi omillar turlicha bo'lib, ular orasida biologik, psixologik, ijtimoiy va madaniy faktorlar mavjud. Biologik omillar nutq rivojlanishining asosiy poydevorini tashkil etadi. Insonning anatomik tuzilishi, xususan, ovoz apparati, miya faoliyati va nerv tizimining holati nutq qobiliyatining rivojlanishida muhim ahamiyatga ega. Bolaning nutq rivojlanishi uchun ota-onalar va atrofdagi muhitning ta'siri ham juda katta. Erta bolalikda bolalar ko'p marta eshitgan so'zlarni va iboralarni o'zlashtirib, ulardan foydalanishni o'rganadilar. Psixologik omillar nutq rivojlanishida muhim rol o'ynaydi. Bolaning psixologik holati, uning o'ziga bo'lgan ishonchi hamda motivatsiyasi nutq faoliyatini shakllantiradi. Nutqning rivojlanishi uchun muhim bo'lgan boshqa bir jihat – bu bolalar o'rtasidagi muloqot. Ular bir-birlari bilan muloqot qilgan sari nutqlari yanada rivojlanadi. [1] Muzaffarova, X. O’qitish jarayonida pedagogik texnologiyalardan foydalanish masalalari. Bola va Zamon jurnal. T, (2-2019). [2] Muzaffarova, X. O’qitish jarayonida pedagogik texnologiyalardan foydalanish masalalari. Bola va Zamon jurnal. T, (2-2019).