ILMIY-INNOVATSION FAOLIYATNING QONUNIY VA NORMATIV HUQUQIY ASOSI Reja: KIRISH I-BOB. XALQARO IQTISODIY MUNOSABATLARDA ILMIY - INNOVATSION FAOLIYAT 1.1. Jahonda ilmiy - innovatsion faoliyatning rivojlanish bosqichlari va tashkiliy tizimlari 1.2. Ilmiy - innovatsion faoliyat infratuzilmasi, uning tarkibiy unsurlari 1.3. Xalqaro miqiyosda ilmiy - innovatsion faoliyatning huquqiy normalari. II-BOB O’ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA ILMIY - INNOVATSION FAOLIYATNING HUQUQIY ASOSLARI. 2.1. Mamlakatimizda ilmiy - innovatsion faoliyatni rivojlantirish bo’yicha amalga oshirilayotgan chora – tadbirlar va islohatlarning muhim yo’nalishlari 2.2. Qulay ilmiy – innovatsion muhit va uning zaruriy omillari. 2.3. Ilmiy innovatsion faoliyatning qonuniy, hamda normativ – huquqiy asoslari. XULOSA, TAKLIF VA TAVSIYALAR FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR. KIRISH Qisqa muddat oralig’ida respublikani jahon bozoriga olib chiqish uchun umumiy ishlab chiqarish samaradorligini ko’tarish, boshqaruv apparatining yakuniy natijalariga qaratilganligi, bozor ehtiyojini to’laqonli qondirish kabi ishlarni bajarish lozim. Milliy iqtisodiyot tarkibini takomillashtirish, joriy iqtisodiy siyosat bo’yicha yuqorida ko’rib o’tilgan masalalarni hal qilinishi bo’yicha qo’shimcha chora-tadbirlarni amalga oshirish talab etiladi. Bular orasida birinchi o’rinda amalga oshirishi lozim bo’lgan choralarga quyidagilarni kiritish mumkin: -iqtisodiyotni rivojlanishi va isloh qilinishi monitoringi va tahlilining an’anaviy ishlab chiqarishni o’sishi va bandlik bo’yicha ko’rsatkichlaridan (sanoat, qishloq xo’jaligi, investitsiyalar dinamikasi va h.k.) tarkibiy va sifat indikatorlariga o’tish (eksport tarkibida tayyor mahsulot ulushi, kichik va xususiy korxonalarda band bo’lganlar ulushi, investitsiyalar tarkibida xususiy kapitalning ulushi, tarmoq; orlarida mehnat unumdorligi va x..k.); -iqtisodiyotning xususiy setorini rivojlanishini jadallashtirish, uning tarkibini yaxshilash, tranzaktsion xarajatlarni kamaytirish, moddiy va moliyaviy resurslarni taqsimlash va foydalanish samaradorligini oshirish, iqtisodiy o’sishning ichki manbalarini faollashtirish uchun boshqa zaminlarni yaratishni kuzda tutuvchi iqtisodiy rivojlanishning yangi, kapital sig’imi kam bo’lgan manbalar va omillarga tayanishda sarmoyador va tadbirkorlarni rag’batlantiruvchi makroiqtisodiy sharoitlarni yaratish; O’sishni tarkibiy va sifat omillarini faollashtirishning milliy dasturini ilmiy-uslubiy jihatdan asoslash, milliy hisoblar tizimiga asoslangan «xarajatlar-ishlab chiqarish» hisobot yillik-jadvallari tizimini shakllantirish va undan foydalanish bo’yicha ishlarni jadallashtirish lozim. Dunyoning ilg’or rivojlanayotgan davlatlari va o’tish davri iqtisodiyotini o’tayotgan mamlakatlar tajribasi va birinchi navbatda hamdo’stlik mamlakatlari tajribasi bundan dalolat beradi. Respublikaning investitsiya dasturi sifat jihatdan yangicha yondoshuvlar bilan shakllantiriladi. Bu dasturni uch yillik davrga mo’ljallab ishlab chiqish nazarda tutilmoqdaki, u loyiha-qidiruv ishlaridan boshlab inshoatni foydalanishga topshirgunga qadar bo’lgan butun siklni e’tiborga olish, qurilishni uning real moliyalash manbalari bilan to’liqroq, bog’lash imkoniyatini yaratadi, bu esa investitsiya loyihalarini ro’yobga chiqarish samaradorligini oshirishga ko’maklashadi. Yangi jarayonlar va maxsulotlar, to’g’ri ishlab chiqarishga bog’liq bo’lgan va uning rivojlanish perspektivasiga bog’liq bo’lgan yangiliklar xamohangligini aniqlaydi. Yangi bozorlar mahsulot realizatsiyasi jarayonini aniqlaydi, ba’zi hollarda esa yangi bozorlarni ochish harakatida bo’lgan texnologiyalar hayotini o’zgartirishga imkon beradi. Yuqorida ta’kidlab o’tilganidek tashkiliy innovatsiyalar, ishlab chiqarish innovatsiyalari kabi muhimdir. Iqtisodiy rivojlangan mamlakatlar tajribasiga ko’ra, avvalambor AQSH, yangi tashkiliy firmalar (innovatsiya firmalari, texnoparklar, innovatsion inkubatorlar, investitsion fondlar va b.) iqtisodiyotning odatiy tashkil etish sharoitiga nisbatan katta foyda olishga imkon beradi. Undan tashqari, aniq texnologik yangilik realizatsiyasi uchun mazkur tashkiliy innovatsiyalar ham zarurdir. Yangi moliyaviy instrumentlarni o’z ichiga olgan moliyaviy innovatsiyalar so’nggi o’n yil ichida jadal rivojlanayapti. Bu instrumentlar xedjirlash va yangi konbinatsiyalarni qo’llash natijasida foyda olish omili bo’lib keladi. Tadbirkorlik foydasini olish jarayonining uzoqligiga kelsak, bu yangi jarayon rutinizatsiyasi uchun zarur bo’lgan jarayon uzoqligi bilan uzviy bog’liqdir, jarayon yakunlanishi bilan yangilik yaratishga sarflanadigan kuch endi kerak bo’lmay qoladi. So’nggi jarayon uzoqligi esa, iqtisodning u yoki bu tarmoqlardagi yangiliklar diffuziyasi jarayoni xususiyati bilan bog’liq shunday qilib, o’rganilayotgan foyda, ishlab chiqarish faktoridan yangi mahsulot tannarxiga kiritgan sarmoyasini namoyon etuvchi vaqtinchalik holatdir.