--- Mavzu: Pedagogik faoliyatda uchraydigan qarama-qarshiliklar va ziddiyatlar REJA: 1. Pedagogik jarayonda qarama-qarshiliklarning mohiyati va turlari 2. O‘qituvchi, o‘quvchi va pedagogik muhit o‘rtasida yuzaga keladigan ziddiyatlarning asosiy sabablari 3. Ziddiyatlarni boshqarish, oldini olish va pedagogik jarayonda ijobiy yechim topish yo‘llari --- 1. Pedagogik jarayonda qarama-qarshiliklarning mohiyati va turlari Pedagogik faoliyat mazmuni inson bilan ishlashdir. Insonning xarakteri, qiziqishi, tajribasi va ehtiyojlari turlicha bo‘lgani sababli ta’lim jarayonida tabiiy ravishda qarama-qarshiliklar paydo bo‘ladi. Ular jarayonning muhim bo‘lagi bo‘lib, o‘sish va takomillashuvga turtki beradi. Pedagogik qarama-qarshiliklarning asosiy turlari: Didaktik qarama-qarshiliklar O‘quv maqsadlarining yuqoriligi va o‘quvchilarning real tayyorgarligi o‘rtasida nomutanosiblik. Tarbiyaviy qarama-qarshiliklar O‘quvchi xulq-atvori, oilaviy tarbiya va maktab qoidalari o‘rtasidagi farqlar. Psixologik qarama-qarshiliklar Temperament, xarakter, motivatsiya, yosh xususiyatlaridan kelib chiqadigan ziddiyatlar. Tashkiliy qarama-qarshiliklar Ta’lim dasturlari bilan maktab sharoitlari mos kelmasligi, dars yuklamasi, sinf to‘liqligi, jihozlar yetishmasligi. Kommunikativ ziddiyatlar O‘qituvchi bilan o‘quvchi, yoki o‘qituvchilar o‘rtasidagi noto‘g‘ri tushunishdan kelib chiqadigan muammolar. --- 2. O‘qituvchi, o‘quvchi va pedagogik muhit o‘rtasida yuzaga keladigan ziddiyatlarning asosiy sabablari Ta’lim jarayonidagi ziddiyatlarning ildizi ko‘pincha uch omilga — o‘qituvchi, o‘quvchi va muhitga borib taqaladi. A) O‘qituvchidan kelib chiqadigan ziddiyatlar Juda baland talablar qo‘yish Bir xil metodni barcha o‘quvchilarga qo‘llash Adolatli baholay olmaslik Emotsional charchoq, stress, o‘zini boshqara olmaslik Aloqa o‘rnatishdagi sustlik B) O‘quvchidan keladigan ziddiyatlar Intizomning sustligi O‘qishga bo‘lgan motivatsiyaning pastligi Psixologik nomutanosiblik (o‘smirlik inqirozi) Diqqatning tez chalg‘ishi Uy sharoitidagi muammolar ta’siri C) Muhitdan kelib chiqadigan ziddiyatlar Sinfning haddan tashqari soni ko‘pligi Ota-onalar bilan maktab talablari o‘rtasidagi kelishmovchilik Darslik va o‘quv dasturidagi kamchiliklar Zamonaviy texnika va uskunalarning yetishmasligi O‘qituvchilar jamoasidagi metodik qarama-qarshiliklar Eng ko‘p uchraydigan ziddiyatlar misollari: O‘qituvchi talab qilgan intizom darajasi o‘quvchi xulqi bilan mos kelmaganda. Tez o‘zlashtiruvchi va sekin o‘zlashtiruvchilar o‘rtasidagi farq sabab darsning umumiy ritmi buzilganda. Ota-ona bolaning real qobiliyatini yuqoridan baholagani uchun dars jarayoniga bosim bo‘lganda. Yangi metodlar (klaster, AKT, loyiha metodlari) hamma o‘quvchiga bir xil ta’sir qilmaganda. --- 3. Ziddiyatlarni boshqarish, oldini olish va ijobiy yechim topish yo‘llari Yaxshi pedagog ziddiyatdan qochmaydi — uni boshqaradi. To‘g‘ri yondashuv ziddiyatni hatto ijobiy natijaga aylantira oladi. Ziddiyatlarni boshqarish strategiyalari: Ochiq va muloqotga asoslangan aloqa O‘quvchi fikrini tinglash, o‘z pozitsiyasini sokin tushuntirish. Individual yondashuv Har o‘quvchining ehtiyojini inobatga olish. Adolatli baholash O‘quvchi hamma vaqt bahosining asosini ko‘rishi kerak. Emotsional barqarorlik O‘qituvchi o‘z his-tuyg‘ularini boshqara olishi – ziddiyatni yarmiga qisqartiradi. Ota-ona bilan hamkorlik Muloqotning uzluksiz bo‘lishi ziddiyatlarning oldini oladi. Pedagogik jamoa bilan hamkorlik Bir xil talablarga ega bo‘lish — qarama-qarshiliklarni kamaytiradi. Ziddiyatlarni yechishning amaliy usullari: Vaziyatni tinchlantirish va taraflarni ajratib qisqa muddatga dam berish Muammoni neytral mulohaza bilan tahlil qilish O‘quvchining kuchli tomonlarini rag‘batlantirish Murosaga asoslangan yechim taklifi Darsda interaktiv metodlar orqali o‘quvchilarni jarayonga jalb qilish ---