Педагогика назарияси ва тарихи » фани ва унинг таълим-тарбияда тутган ўрни. Маънавий қадриятлар, уларнинг тарбияда тутган ўрни Халқ педагогикаси ҳақида маълумот. Ўзбек халқ педагогикаси, унинг таълим-тарбияда тутган ўрни. Миллий қадриятлар ва унинг баркамол инсонни тарбиялашдаги роли. Ёшларга ўзбек халқ педагогикасининг асосий манбалари ҳақида тушунча бериб, уларнинг маънавиятини ошириш. Халқ педагогикасининг беқиёслиги, таъсирчанлиги, серқирралилиги. Халқ педагогикаси ижтимоий ва маиший-ахлоқни ҳаётнинг барча томонларини, халқ оғзаки ижоди; қадршунослик, маънавиятимизнинг етакчи йуналишларини, диний-ахлоқий таълимотни ўз ичига олиши. Ўзбек халқ педагогикасининг асосий манбалари. Инсоният тарихининг ҳар бир босқичида ривожланиш йўналиши ижтимоий-иқтисодий тараққиётнинг методологик бирлиги қонунияти асосида белгиланган. Ушбу қонуният жамиятда ҳукм сурган ижтимоий-иқтисодий қарашлар, ғоялар ва идеаллар асосида ижтимоий онг шакллари бўлган фан, санъат, маданият, ишлаб чиқариш ва турмуш тарзи ривожланишига омил бўлган. Шу тариқа тарихий тараққиёт давомида баркамол шахсни тарбиялаш ва вояга етказиш юзасидан тўпланган бой маънавий мерослар халқ педагогикасида ўз ифодасини топиб борган. Демак, бўлғуси педагог кадрларни тайёрлашда айнан шу маънавий мерос - халқ педагогикасининг таълим-тарбияга оид асосий ғоялари билан таништириш орқали уларда педагогик фаолиятда самарали фойдаланишга замин тайёрлайдиган билим, кўникма ва малакаларни эгаллашларига асосий эътиборни қаратишимиз зарурдир. Марказий Осиё халқлари, хусусан, ўзбек халқи ва унинг маданий- маърифий тараққиёти асрлар давомида ривожланди, тарбия ғоялари турли даврлардаги ижтимоий-сиёсий жараёнлар моҳиятини ўзида мужассамлаш- тирди. Халқимиз яратган ана шу маърифлй фикр ва ғоялар, таълим- тарбияга оид бой мерос минглаб авлодларни умуминсоний фазилатлар рухида тарбиялади. Демак, аждодларимиз мероси бўлган халқ педагогикасини халқ донишмандлиги ва одобномасининг нодир соҳаси дейилиши бежиз эмас. Халқ педагогикаси асрлар давомида авлод-аждодларимизнинг ахлоқий, маърифлй шаклланиши ва камолотида муҳим ўрин тутган. Чунончи, халқ ўзининг маънавий-маърифий, бадиий-эстетик қарашлари, фалсафий- ахлоқий тушунчалари, ҳаётий, таълим-тарбиявий хулосаларини халқ педагогикасида акс эттирган. Халқ педагогикасининг муҳим йўналиши миллий тарбияни амалга оширишдир, муҳим хусусиятларидан бири эса миллатга хос бўлган хусусиятларнинг сақланишини таъминлаш саналади. Шуни қайд этиш керакки, халқ педагогикасидаги педагогик қарашлар, алломаларимиз томонидан таълим-тарбия жараёнини ташкил этиш ва ўқитувчининг инсоний фазилатлари ва касбий тайёргарлиги ҳақидаги билдирилган фикрлар ҳозирги кунда ҳамўз қимматини йўқотмаган. Инсоният жамиятининг барча босқичларида баркамол шахсни вояга етказиш долзарб муаммолардан бири бўлиб келган. Халқимиз педагогик қарашларининг таҳлили бу борада жуда бой маънавий - маърифий мерос мавжудлигини кўрсатади. Демак, бўлғуси педагогик кадрларни халқимизнинг таълим-тарбия назарияси ва амалиёти бўйича тўплаган бой маънавий-маърифий мерос ва педагогик қарашлари билан таништириш уларнинг касбий-педагогик тайёргарлигини орттиришга замин тайёрлайди. Халқ педагогикасининг асосий тадқиқот объекти халқимизнинг ахлоқий, таълим-тарбиявий қарашлари бўйича тўпланган бой маънавий- маърифий мерос ва педагогик ғоялари билан таништириш жараёни саналади. Мазкур жараёнда қуйидагилар ўрганилади: -халқимизнинг маънавий-маърифий ва миллий қадриятлари; - оилада фарзанд тарбияси, тарбия методлари, усул ва воситалари; -ўзбек халқининг ахлоқий меъёрлари, муомала маданияти; -халқ педагогикасида табиат ва инсон муносабатлари, соғлом турмуш тарзининг акс этиши; -буюк мутафаккирларнинг педагогик ғоялари; -халқ оғзаки ижоди ва достонларнинг тарбиявий аҳамияти; -миллий урф-одатлар, маросимлар, анъаналар, удумлар, халқ ўйинлари ва ўйинчоқларининг тарбия воситаси сифатидаги ўрни; -халқ педагогикасида диний таълимотлар; -халқ педагогикасида халқ амалий санъати, ҳунармандчилиги ва ҳ. Халқ педагогикаси фанининг асосий мақсади бўлғуси педагогик кадрларда педагогик тафаккурни шакллантириш ва кенгайтириш, халқимизнинг ўқитиш жараёнини ташкил этиш ва тарбия назарияси бўйича тўпланган бой маънавий-маърифий мероси ва педагогик қарашлари, таълимий-тарбиявий имкониятлари билан таништириш орқали уларнинг касбий-педагогик тайёргарлигини орттиришдир. Фаннинг вазифалари - халқ педагогикасининг таълим-тарбияга оид бой тажрибаси, тарбия усуллари, инсоний фазилатлар ва қадриятлар, халқ педагогикасининг шарқона ва туркона анъаналари, таълим-тарбия жараёнларининг халқ оғзаки ижодида, миллий урф-одатларда, диний таълимотларда ифодаланиш масалаларини ўрганиш ҳамда келажак авлодга унинг мазмун-моҳиятини тушунтиришдан иборат. Ўзбек халқининг ўтмишдаги тарихий тажрибаси, маънавий, маданий, ижтимоий ҳаёти, оилада фарзанд тарбияси билан боғлиқ масалаларни илмий жиҳатдан тўла билиш унинг келажакдаги тараққиёт ёиини аниқ белгилаб беради. Зеро, ўз элининг мураккаб тарихини, этник хусусиятлари ва педагогик ғояларини аниқ билиш маънавий баркамолликни таъминловчи бир омилдир. Бу эса биздан бой маърифий меросимизнинг бебаҳо манбаларидан таълим-тарбия жараёнида унумли фойдаланишимизни тақозо этади.