TA’LIM JARAYONI YAXLIT TIZIM SIFATIDA. TA’LIM TAMOYILLARI TA’LIM JARAYONI YAXLIT TIZIM SIFATIDA. TA’LIM TAMOYILLARI MUNDARIJA KIRISH………………………………………………………………...…………..3 I.BOB. TA’LIM JARAYONI YAXLIT TIZIM SIFATIDA. TA’LIM TAMOYILLAR.......................................................................................................7 1.1. Pedagogik texnologiyalarning ta’lim-tarbiya tizimidagi o’rni..........................7 1.2. Ta’lim jarayoni yaxlit tizim sifatida............................................................9 Birinchi bob bo’yicha xulosa……………………………………………..…….13 II.BOB. O’QUV JARAYONINI TASHKIL ETISHNING NAZARIY ASOSLARI.............................…………………………………...................…14 2.1. O’quv jarayoniga tizimli yondashuvning metodik asoslari………..…........…14 2.2. Mehnat ta’limi darslarida muammoli vaziyatlardan foydalanish…...........…..16 III.BOB. PEDAGOGIK TIZIM ASOSIDA O’QUV JARAYONINI TASHKIL ETISH TEXNOLOGIYALARI……………………...................…15 3.1. Pedagogik tizim asosida nazariy va amaliy mashg’ulotlarni tashkil etish………………………………………………………………….…………….23 3.2. Mashg’ulotning tyexnologik xaritasi va o’tkazilish ishlanmasi………………... Ikkinchi bob bo’yicha xulosa……………………………………...........………59 Xotima……………………………………………………………...........………..60 Foydalanilgan adabiyotlar………………………………………………..……….61 KIRISH Kurs ish mavzusining dolzarbligi. Jamiyatimizda XXI asr ma’naviy, tarbiyaviy, iqtisodiy, ijtimoiy texnik, texnologik sohalar islohotlari bosqichma-bosqich amalga oshorilmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 1-chaqiriq IX-sessiyasida Biirnchi Prezidenti Islom Karimov o‘z nutqida hayotimizni hal qiluvchi muhim masalalar qatorida ta’lim-tarbiya tizimini tubdan o‘zgartirish, uni zamon talabi darajasiga ko‘tarish, barkamol avlodimiz kelajagiga dahldor qonunlar loyihasiga doir masalalar yuzasidan batafsil to‘xtalib o‘tdi. Mustaqil respublikamizning rivojlanishi, eng ilg‘or davlatlar safida bo‘lishi, jamiyatimizning yangilanishi va taraqqiyoti, amalga oshirilayotgan islohotlar taqdiri ko‘p jihatdan zamon talablariga javob beradigan yuqori malakali kadrlar tayyorlash bilan chambarchas bog‘liq. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimov rahbarligida 1997 yil «Ta’lim to‘g‘risida»gi qonun va Kadrlar tayyorlash milliy dasturining qabul qilinishi nafaqat ta’lim sohasida, balki barkamol avlodni tarbiyalash sohasidagi islohotlar uchun ham fundamental asos bo‘ldi. Bugungi kunda mehnat ta’limi yo‘nalishlaridagi mavjud o‘quv reja va dasturlarining mazmunini qayta ishlab chiqish, ta’lim jarayonida o‘qitishning samarali shakl va metodlarini qo‘llash, talabalarning o‘quv-uslubiy tayyorgarligini kuchaytirish, kasbiy-pedagogik mahoratini oshirish shart-sharoitlarini shakllantirish kabi muammolarni echish uchun mazkur yo‘nalishda ilmiy tadqiqot ishlarini olib borishni taqozo etadi. SHu asosda bo’lajak pedagoglarning kasbiy-pedagogik tayyorgarligi darajasini oshirish, ilg‘or pedagogik texnologiyalarga asoslangan zamonaviy ta’lim-tarbiyaning metodologik asoslarini ishlab chiqish zaruriyati mavjud. Ayniqsa, ta’lim-tarbiya jarayonlarini pedagogik texnologiyalar asosida o’tkazish, erkin shaxsni tarbiyalashdan iborat. Bugun ixtiyoriy tarzda va amaliyotga tadbiq etilayotgan o’qitish tizimini qat’iyan ilmiy asoslangan pedagogik tizimga aylantirish lozim. Ushbu jarayonni umuminsoniy va milliy qadriyatlar ruhi bilan sug’orish, mazmunini takomillashtirish, tuzish ijodkor o’qituvchilar oldida turgan dolzarb vazifa hisoblanadi. Pegogik tenologiyalar asosida turli shakllarga tushirib dars o’tish o’qituvchilardan katta mahorat talab qiladimi, degan savol tug’iladi. Agar o’qituvchi quyudagilarga amal qilsa: a) pedagogik texnologiya oldindan loyihalangan bo’lsa; b) tayyor loyihani amaliyotga to’g’ri tadbiq eta olsa, katta mahorat talab qilinmaydi. Bugungi kunda ta’lim sohasida olib borilayotgan keng ko’lamli islohotlar, ta’lim mazmunini takomillashtirishga oid qabul qilingan hukumat qarorlari, ta’limni hayot bilan bog’lashni, o’qitish samaradorligini oshirishni, tez taraqqiy etib borayotgan jamiyat uchun har tomonlama rivojlangan barkamol avlodni tarbiyalab yetirishni talab qiladi. Yangi pedagogik texnologiya ta’limning ma’lum maqsadga yo’naltrilgan shakli, usuli va vositalarning mahsulidir. Kuzatuvlar shuni ko’rsatadiki, aksariyat hollarda o’qituvchi dars jarayonida faqat o’zi ishlaydi, o’quvchilar esa kuzatuvchi bo’lib qolaveradilar. Ta’limning bunday ko’rinishi o’quvchilarning aqliy tafakkurini o’stirmaydi, faolligini oshirmaydi, ta’lim jarayonidagi ijodiy faoliyatini so’ndiradi. Kurs ishning o’rganilganlik darajasi: birinchi prizdentimiz Islom Karimovning ”Barkamol avlod - O‘zbekiston taraqqiyotining poydevori” adabiyotida O‘zbekiston Respublikasi “Ta’lim to‘g‘risida”gi qonuni va “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi” to‘liq o‘z aksini topgan bo’lib, kadrlar tayyorlashning milliy modeli batafsil bayon etilgan. Ta’limda pedagogik texnologiyalarning asosiy maqsadi esa o’qitish tizimida o’quvchini dars jarayonining markaziga olib chiqish, o’quvchilarni o’quv materiallarini shunchaki yod olishlaridan, avtomatik tarzda takrorlashlaridan uzoqlashtirib, mustaqil va ijodiy faoliyatini rivojlantirish, darsning faol ishtirokchisiga aylantirishdir. Chunki ta’lim va barkamol shaxs tarbiyasi bir-biri bilan uzviy bog’liq jarayondir. Shu o’rinda O’zbekiston Respublikasi birinchi prezidenti Islom Karimovning “Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch” asarida quyidagi fikrlarini keltirish joiz: Shuni unutmasligimiz kerakki kelajagimiz poydevori bilim dargohlarida yaratiladi, boshqacha aytganda, xalqimizning ertangi kuni qanday bo’lishi farzandlarimizning bugun qanday ta’lim va tarbiya olishiga bog’liq. Ushbu kitobda odamzod uchun hamma zamonlarda ham eng buyuk boylik bo‘lib kelgan ma’naviyatning ma’no mazmuni uning inson va jamiyat hayotidagi o‘rni va ahamiyati, bu murakkab va serqirra tushunchaning nazariy va amaliy tomonlari har tomonlama keng qamrovli fikr va xulosalar orqali taxlil etiladi. Ayni paytda istiqlol yillarida yurtimizda milliy ma’naviyatimizni tiklash, uni zamon talablari asosida rivojlanishi bo‘yicha amalga oshirilayotgan ulkan ishlar, bu borada oldimizda turgan maqsad va vazifalar haqida atroflicha fikr yuritilgan. O’.Q.Tolipovning “Ta’lim texnologiyalarining tadbiqiy asoslari” adabiyotida pedagogik texnologiyalarning muayyan loyiha asosida tashkil etilganligi, aniq maqsadga yo’naltirilgan hamda ushbu maqsadning natijalanishini kafolatlovchi pedagogik faoliyat jarayonining mazmuni yoritilgan. Ish ob’yekti: Umumta’lim maktablarida mehnat ta’limi fanini pedagogik tizim asosida tashkil etish jarayoni. Ish predmeti: Muammoli o’qitish texnologiyalarini qo’llash orqali o’quvchilarni zamonaviy pedagogik texnologiyalar asosida o’qitish mazmuni, metodlari, shakllari va vositalari. kurs ishining maqsadi: muammoli ta’lim texnologiyalarini qo’llash orqali pedagogik tizim asosida mehnat ta’limi darslarini o’qitish metodikasini ishlab chiqish. kurs ishining vazifalari: mehnat ta’limi fani ta’lim-tarbiya jarayonlarini pedagogik texnologiyalar asosida tashkil etish, mustaqil fikrlovchi shaxsni tarbiyalash, o’qitish jarayonini qat’iyan ilmiy asoslangan pedagogik tizimga aylantirish. Tadqiqot usuli va usuliyoti: tadqiqot mavzusiga doir bo’lgan ilmiy-metodik adabiyotlarni o’rganish va tahlil qilish, ilg’or pedagogik tajribalarni o’rganish va umumlashtirish, umumiy o’rta ta’lim maktablarida mehnat ta’limi darslarini tashkil qilinishini kuzatish, maktab me’yoriy hujjatlari va yetakchi o’qituvchilarning tajribalarini o’rganish. I. BOB. TA’LIM JARAYONI YAXLIT TIZIM SIFATIDA. TA’LIM TAMOYILLAR 1.1. Pedagogik texnologiyalarning ta’lim-tarbiya tizimidagi o’rni