Qiziqish — bu shaxs faoliyatining yo’nalishini belgilovchi, ichki motivatsiyaning asosiy shakllaridan biri bo’lib, ongli ravishda muayyan ob’yekt yoki faoliyat turiga yo’naltirilgan barqaror e’tiborni anglatadi. Psixologik adabiyotlarda qiziqishning o’rni insonning rivojlanishida muhim psixik holat sifatida ko’rsatiladi. U shaxsning ichki ehtiyoji, motivi sifatida uni faoliyatga undaydi, bilishga, o’rganishga, tajriba orttirishga yo’naltiradi.Qiziqish tushunchasining nazariy tahlilida bir nechta yondashuvlar mavjud. Klassik psixologiyada bu holat asosan hissiy va motivatsion omil sifatida izohlangan. Masalan, rus psixologi L.S. Vygotskiy o’z tadqiqotlarida qiziqishni bola shaxsining intellektual va ijtimoiy rivojlanishidagi asosiy kuchlardan biri sifatida ta’riflaydi. Unga ko’ra, qiziqish bolaning ichki ehtiyojlari va tashqi ijtimoiy-madaniy muhit o’rtasidagi o’zaro ta’sir mahsulidir. Shuningdek, A.N. Leontyev faoliyat nazariyasiga asoslanib, qiziqishni shaxsning faoliyatga bo’lgan motivatsiyasi bilan bog’liq holda tahlil qilgan. Uning fikricha, qiziqish shunchaki e’tibor yoki beqaror hayrat emas, balki ongli va barqaror yo’nalganlik bo’lib, u shaxsiy ehtiyojlar va qadriyatlar asosida shakllanadi. Bu yondashuvda qiziqish shaxsning faoliyatga kirishish va uni davom ettirishdagi asosiy omil sifatida qaraladi. Zamonaviy psixologik tadqiqotlar esa qiziqishni ko’p komponentli fenomen sifatida talqin qiladi. Ya’ni u kognitiv (bilishga qaratilgan), affektiv (hissiy-hayotiy) va ijtimoiy (atrof-muhit ta’siri) jihatlar bilan izohlanadi. Qiziqish, ayniqsa, bolalik davrida sezilarli darajada faol bo’lib, bolaning faoliyatini yo’naltiruvchi, uni yangi narsalarni o’rganishga undovchi kuchli ichki omildir. Bu holatda, qiziqish – bola psixikasi va tafakkurining o’sishida, bilish faoliyatining shakllanishida markaziy rol o’ynaydi. Psixologlar qiziqishni ikki asosiy turga ajratadilar: - Barqaror qiziqish – vaqt davomida o’zgarishsiz saqlanadigan, chuqur asoslangan va motivatsion omillarga tayanuvchi qiziqish. - Vaqtinchalik yoki vaziyatli qiziqish – ma’lum bir voqea yoki sharoit ta’sirida yuzaga keladigan, barqaror bo’lmagan qiziqish. Shuningdek, qiziqish kognitiv (intellektual), estetik, amaliy, ijtimoiy kabi turlarga bo’linadi. Bola uchun ayniqsa kognitiv va ijtimoiy qiziqishlar katta ahamiyatga ega, chunki ular orqali u bilim oladi, atrofdagi dunyoni anglaydi va o’zini ijtimoiy muhitda namoyon etadi.