Favqulodda vaziyat sodir boʻlganda maktabgacha yoshdagi bolalarga psixologik yordam koʻrsatish usullari (Фавқулодда вазият содир бўлганда мактабгача ёшдаги болаларга психологик ёрдам кўрсатиш усуллари) Reja: 1. Kirish 2. Favqulodda vaziyatlarning bolalarga psixologik ta’siri 3. Favqulodda vaziyatlarda bolalarga psixologik yordam ko‘rsatish usullari 4. Xulosa Bugungi dunyoda favqulodda vaziyatlarning, jumladan, tabiiy ofatlar, texnogen avariyalar va terrorchilik harakatlarining soni ortib borayotgani jamiyatning barcha qatlamlariga, ayniqsa, yosh bolalarga katta ta’sir ko‘rsatmoqda. Har yili minglab insonlar favqulodda holatlar sababli halok bo‘lishi yoki turli darajada jarohatlanishi, o‘z uy-joyidan ayrilishi va hayoti tubdan o‘zgarishi mumkin. … Tadqiqotlarga ko‘ra, katta hajmdagi tabiiy ofatlar, texnogen avariyalar yoki boshqa favqulodda vaziyatlar yuz bergan hududlarda aholining 50-75 foizida ruhiy zo‘riqish holatlari kuzatiladi. Bolalar esa bu kabi ta’sirlarga kattalarga qaraganda sezgirroq bo‘lib, ularda turli darajadagi psixologik reaksiyalar shakllanishi mumkin. Ko‘pchilik bolalar bunday holatlarda kuchli qo‘rquv, vahima, asabiy titroq, tajovuzkorlik, depressiya yoki befarqlik kabi belgilarga ega bo‘ladi. Favqulodda vaziyatlarning salbiy ta’siri har bir bolaning yoshi, individual ruhiy holati va atrofidagi muhitga bog‘liq holda o‘zgaradi. Quyida bolalarda eng ko‘p uchraydigan psixologik reaksiyalar haqida batafsil ma’lumot beriladi. … Favqulodda vaziyatlar bolalar ruhiyatiga katta ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Shu sababli, bunday holatlarda ularga tezkor va samarali psixologik yordam ko‘rsatish muhim ahamiyatga ega. Asosiy maqsad – bolaga xavfsizlik hissini berish, uning stress darajasini kamaytirish va ruhiy barqarorligini tiklashdir. Bolalarga yordam berishda bir necha muhim tamoyillar va usullar mavjud. … Relaksatsiya usullari bolalarning psixologik barqarorligini tiklashda muhim o‘rin tutadi. Stressni kamaytirish va bolaning hissiy holatini yaxshilash uchun quyidagi usullar qo‘llanilishi mumkin: Autogen mashqlar: bolaning nafas olish texnikasiga e’tibor qaratish, unga chuqur nafas olish va sekin chiqarish mashqlarini o‘rgatish.Meditatsiya: bolani ijobiy tasvirlar yoki xotiralarni eslashga undash, unga qulay va osoyishta joyda yotib, tasavvur qilishga yordam berish.Jismoniy massaj: bolaning mushaklarini bo‘shashtirish, yelkalari va qo‘llariga engil massaj qilish orqali unga tinchlik hissini berish.Harakatli relaksatsiya mashqlari: yurish, yengil cho‘zilish yoki yoga mashqlarini bajartirish. …Xulosa qilib aytganda, favqulodda vaziyatlarda bolalarni ruhiy jihatdan qo‘llab-quvvatlash ularning kelajakdagi hayoti va ruhiy barqarorligi uchun katta ahamiyat kasb etadi. Ota-onalar va pedagoglar bolalarning psixologik holatini nazorat qilishni o‘rganishlari, ularga o‘z vaqtida yordam ko‘rsatishlari lozim. Zero, «Tayyorlangan inson – yarim qutqarilgan inson!» degan ibora bu borada ayni haqiqatdir. Shu sababli, favqulodda vaziyatlarga tayyorgarlik va bolalarning ruhiy holatini himoya qilish har bir mas’ul shaxsning ustuvor vazifalaridan biri bo‘lishi lozim.