PSIXOLOGIK TRENINGNING ASOSIY BOSQICHLARI VA GURUHIY DINAMIKANING JARAYONLARIMUNDARIJAKIRISHI BOB. PSIXOLOGIK TRENINGNING NAZARIY ASOSLARI1.1. Psixologik trening tushunchasi va uning maqsadi1.2. Treninglarning asosiy maqsadlari va vazifalariI bob bo‘yicha xulosaII BOB. GURUHIY DINAMIKA VA PSIXOLOGIK TRENING JARAYONLARI2.1. Guruhiy dinamika tushunchasi va uning psixologik mazmuni2.2. Guruhiy dinamika jarayonlarining bosqichlari va ularning trening samaradorligiga ta’siri(dastur asosida)II bob bo‘yicha xulosaUMUMIY XULOSAFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI KIRISHMavzuning dolzarbligi.Hozirgi globallashuv va keskin axborot oqimi sharoitida insonning psixologik barqarorligi, ijtimoiy moslashuv darajasi hamda shaxslararo munosabatlardagi faolligi jamiyat taraqqiyotining muhim omillaridan biriga aylanib bormoqda. Bunday sharoitda psixologik treninglar shaxsning emotsional barqarorligi, kommunikativ salohiyati, refleksiv fikrlashi va ijtimoiy kompetensiyalarini rivojlantirishda eng samarali amaliy texnologiya sifatida e’tirof etilmoqda. Trening metodikasi o‘zining yuqori motivatsion xususiyati, faol ishtirokni talab qilishi, amaliy mashqlar va guruhiy tajriba orqali o‘rganishga yo‘naltirilgani bilan boshqa psixodiagnostik va psixokorreksion usullardan ajralib turadi[1]. Psixologik treningning asosiy samarasi guruh ichida shakllanadigan maxsus muhit — ya’ni guruhiy dinamika orqali namoyon bo‘ladi. Guruh a’zolari o‘rtasida asta-sekin tarkib topadigan ishonch, o‘zaro qo‘llab-quvvatlash, rollar almashuvi, liderlikning shakllanishi va konfliktlarning boshqarilishi trening jarayonining muvaffaqiyatini belgilovchi asosiy mexanizmlar hisoblanadi. Demak, psixologik treningni samarali tashkil etish uning bosqichlarini chuqur tushunish, guruhiy dinamik qonuniyatlarini to‘g‘ri tahlil qilish va ushbu jarayonlarni boshqarish qobiliyatini talab etadi.Mavzuning dolzarbligi shundan iboratki, zamonaviy ta’lim, ishlab chiqarish korxonalari, tashkilotlar, yoshlar bilan ishlash tizimi, ijtimoiy xizmatlar va psixoprofilaktika sohalarida trening texnologiyalariga talab oshib bormoqda. Shaxs taraqqiyotiga yo‘naltirilgan trening dasturlaridan samarali foydalanish uchun uning nazariy asoslarini, bosqichlarini, ichki jarayonlarini chuqur o‘rganish zarur. Guruhiy dinamikani e’tibordan chetda qoldirgan holda o‘tkazilgan treninglar esa kutilgan natijani bermaydi, ba’zan ishtirokchilar o‘rtasida qarama-qarshiliklar paydo bo‘lishiga ham olib kelishi mumkin. Shu bois ushbu mavzuning ilmiy-amaliy ahamiyati juda yuqoridir.Kurs ishining nazariy asosini klassik va zamonaviy psixologik yondashuvlar — K. Levinning guruhiy dinamika nazariyasi, B. Tuckmanning “guruh rivojlanish bosqichlari” modeli, D. Myersning ijtimoiy psixologiya qarashlari, J. Moreno sotsiometriyasi hamda zamonaviy trening psixologiyasiga doir ilmiy manbalar tashkil etadi. Amaliy ahamiyati shundaki, ish natijalari psixologlar, pedagoglar, trenerlar va psixokonsultantlar faoliyatida treninglarni samarali o‘tkazish uchun metodik qo‘llanma sifatida foydalanilishi mumkin.Shu tariqa, psixologik treningning bosqichlari va guruhiy dinamik jarayonlarini chuqur tahlil qilish shaxs rivoji, jamoaviy munosabatlar, muloqot kompetensiyalarining shakllanishi va amaliy psixologiya sohalarida yuqori samaradorlikka erishish uchun muhim ilmiy-metodik asos bo‘lib xizmat qiladi. Kurs ishining obyekti. Termiz 47-maktab 1-4 –sinf o’quvchilari. Kurs ishining predmeti.Psixologik treningning asosiy bosqichlari, ularning mazmuni, o‘ziga xos jihatlari hamda trening vaqtida yuzaga keladigan guruhiy dinamikaning rivojlanish qonuniyatlari va mexanizmlari. Mavzuning o‘rganilish darajasi. Trening bosqichlari va guruhiy dinamika masalalari G. Shutz, B. Tuckman, K. Levin, A. Bandura, D. Kolb, shuningdek, o‘zbek psixologlari O. Musurmonova, N. Davletshin, R. Gaynazarovlarning ilmiy ishlari asosida o‘rganilgan. Ularning tadqiqotlari treningning samarali o‘tishi uchun guruhdagi psixologik muhit va o‘zaro ta’sir muhimligini ta’kidlaydi. Kurs ishining maqsadi — psixologik treningning asosiy bosqichlarini va guruhiy dinamikaning jarayonlarini tahlil qilish, ularning o‘zaro bog‘liqligini aniqlash hamda trening samaradorligiga ta’sirini yoritishdan iborat. Kurs ishining vazifalari: - Psixologik treningning nazariy asoslarini yoritish; - Trening bosqichlarini va ularning psixologik mazmunini ochib berish; - Guruhiy dinamika tushunchasini tahlil qilish; - Guruhdagi rollar va rahbarlik jarayonlarini o‘rganish; - Guruhiy dinamika bosqichlarining trening natijalariga ta’sirini aniqlash. Ishning amaliy ahamiyati. Tadqiqot natijalari ta’lim muassasalari, psixologik markazlar va trening tashkilotchilari tomonidan shaxsiy rivojlanish, kommunikativ malakalarni shakllantirish va jamoaviy muhitni mustahkamlashda qo‘llanilishi mumkin. Kurs ishining tuzilishi. Ish kirish, ikki bob, har bir bobda uch bo‘lim, umumiy xulosa, tavsiyalar, foydalanilgan adabiyotlar va ilovalardan iborat. [1]Rahimov, X. Muammoli vaziyatlar va guruhiy yechimlar. NamDU Press, 2024