Qo’rquv — bu inson psixikasida mavjud bo’lgan, tashqi yoki ichki xavf bilan bog’liq bo’lgan emotsional holat bo’lib, organizmni muayyan tahdidga qarshi himoyalanishga tayyorlaydigan tabiiy reaksiyadir. Psixologik nuqtayi nazardan qo’rquv — bu noxush voqea yoki holat yuz berishi ehtimoliga nisbatan yuzaga keladigan kuchli salbiy his-tuyg’udir. U insonda xavfsizlik buzilishi, hayotga yoki ruhiy osoyishtalikka tahdid sezilganda yuzaga keladi.Psixologiyada qo’rquv emotsiyalar tizimida birlamchi (bazaviy) emotsiyalardan biri sifatida qaraladi. Mashhur amerikalik psixolog Pol Ekman asosiy emotsiyalar sirasiga qo’rquvni ham kiritgan bo’lib, uni har bir insonda mavjud bo’lgan universal, tug’ma his-tuyg’u sifatida ta’riflaydi. Qo’rquvning psixik funksiyasi — bu insonni xavf-xatarlardan ogohlantirish, uni ehtiyotkorlikka undash va moslashuvchanlikni ta’minlashdan iboratdir. “Psixoanalitik nazariyaga ko’ra, qo’rquv — inson ongida mavjud bo’lgan ichki ziddiyatlar, repressiyalangan hislar va ongsiz xavotirlarning natijasidir. Z. Freyd fikricha, qo’rquvning ildizi bolalikdagi travmatik tajribalarga borib taqaladi va bu holatlar shaxsning keyingi rivojiga kuchli ta’sir ko’rsatadi”. Kognitiv yondashuvga ko’ra esa, qo’rquv — bu insonning o’ziga yoki atrof-muhitga nisbatan noto’g’ri baho berishi, tahdidni bo’rttirishi natijasida yuzaga keladigan holatdir. Bu yondashuvda qo’rquv ongli baholash natijasida vujudga keladi deb qaraladi. Bundan tashqari, qo’rquv biologik asoslarga ham ega bo’lib, insonning nerv tizimi va gormonal faoliyati bilan bevosita bog’liqdir. Xavf yuzaga kelganda, organizmda adrenalin ajralib chiqadi, yurak urishi tezlashadi, mushaklar taranglashadi — bu holatlar insonni mudofaaga tayyorlaydi. Bu jarayon “urish yoki qochish” reaktsiyasi deb nomlanadi. Pedagogik-psixologik jihatdan esa, qo’rquv — bu bola rivojlanishiga sezilarli ta’sir ko’rsatuvchi salbiy holat bo’lib, uning mustaqilligi, o’ziga bo’lgan ishonchi va tashabbuskorligiga putur yetkazadi. Ayniqsa, maktabgacha yosh davrida yuzaga keladigan qo’rquvlar bola shaxsining shakllanishida muhim ahamiyatga ega bo’lib, ular o’z vaqtida aniqlanmasa, psixik rivojlanishda qiyinchiliklarga olib kelishi mumkin.