49 bet Mikroorganizmlarda modda almashinish ya’ni metabolizm protsessi 2-ta bir-biriga bog‘langan protsessda o‘tadi: 1) Assimilyasiya (anabolizm) - o‘zlashtirilgan oziq moddalar hujayraning o‘z tuzilishi uchun sarf bo‘ladi; 2) Dissimilyasiya (katabolizm) - oziq moddalar parchalanadi, oksidlanadi va hujayraning hayoti uchun kerak bo‘lgan energiya ajratib chiqaradi. Oziq moddalar hujayra ichiga bir necha yo‘l bilan kiradi: 1) Passiv tashib o’tkazish – 2 xil bo’ladi. a) Passiv diffuziya - bunda oziq muhit bilan mikrob hujayrasi o‘rtasidagi osmotik bosim va moddalar konsentrasiyasi tenglashadi yoki mikrob hujayrasidagi moddaning konsentrasiyasidan yuqori bo’ladi ; b) Yengillashgan diffuziya - asosan permeaza fermenti yordamida bo‘ladi, bu ferment hujayraning sitoplazmatik membranasida joylashgan, spesifik xususiyatga ega, energiya sarflanmaydi; Mikroorganizimlar uchun energiya manbasi yorugʼlik, kimyoviy va organik birikmalar hisoblanadi. Kimyoviy energiya hamma tirik organizmlar uchun zarur. Аyniqsa prokariotlarning imkoniyati turli xil. Hujayraning asosiy katabolik sistemasi: glikoliz, pentozofosfat yoʼli bilan oksidlanish, Entnera-Dudorova yoʼllari va trikarbon kislotali sikl. Barcha katabolitik yoʼllar uchun umumiy boʼlib, substraktlarning oksidlanish jarayonini koʼp bosqichli boʼlishidir. Baʼzi bosqichlarda, substrat oksidlanishi hujayra tоmonidan ishlatilishi mumkin boʼlgan shaklda energiya hosil boʼlishi bilan boradi.