Insoniyat bir nechamining yillik tarixga ega. Uning rivojlanish jarayonini tarix fanio'rganadi. Tarix yu noncha. Historian so'zi dan olingan bo'lib, o'tmish voqyealar haqida hikoyalar, bo'lib o'tgan hodisalar degan ma'noni anglatadi. U insoniyat o'tmishi ning o'ziga xosligini va umuman ko'pxilligini manba ashunoslik va boshqayor damchi fanlar tarixiy manbalari asosida o'rganuvchi ijtimoiy bilimlar majmu ini tashkil etadi. Tarixiy jarayonların falsafiy tahlilini bilar tarixfalsafasi yoki istoriosofiyashug'ullanadi. Umustaqil falsafiy fannı sifati dao'zining predmeti, kategoriyalar apperativametodo logik yondashuvlariga ega.