Erta olamning evolyutsiyasi va zarrachalar fizikasi, Kosmik mikroto'lqin fon nurlanishining (CMB) aniq o'lchovlarida kuzatilgan anisotropiyalar, erta olamdagi zichlikning nosimmetrik taqsimotini ko'rsatib, kvant gravitatsiya nazariyalarining, masalan, luplar gravitatsiyasi nazariyasining, bashoratlarini tekshirishga imkon beradi. Erta olamning kengayishi, taxminan 10⁻³⁶ soniyadan keyin, Katta portlashdan keyingi inflyatsiya davrida, zarrachalar fizikasidagi kvant maydon nazariyalari bilan, xususan, Higgs maydoni bilan bog'liq. Kosmik mikroto'lqin fon nurlanishining o'rganilishi WMAP va Planck kabi kosmik teleskoplar