Ushbu taqdimotda XIX asrda Yevropada bolalarni birgalikda o‘qitish g‘oyalari, chet elda integratsiya va inklyuziya amaliyoti hamda Rossiyada inklyuziv ta'limni shakllantirish xususiyatlari tahlil qilinadi. Skandinaviya mamlakatlari misolida XX asrning 60-yillardagi yondashuvlar va Pestalozzi pedagogikasi asosiy e’tibor markazida.