Tafakkur-narsa va hodisalar o`rtasidagi eng muhim bog`lanishlar va munosabatlarning ongimizda aks ettirilishi. Analiz-narsa va hodisalarni fikran yoki amaliy jihatdan xususiyatlarni tahlil qilish. Sintez- narsa va hodisalarning analizda bo`lingan,ajratilgan ayrim qismlarini, bo`laklarini sintez yordami bilan fikran va amaliy ravishda birlashtirib, butun holiga keltirish. Taqqoslash-obyektiv dunyodagi narsa va hodisalarning bir-biriga o`xshashligi va bir-biridan farqi aniqlanadi. Abstraksiya-moddiy dunyodagi narsa va hodisalarning muhim xususiyatlarini farqlab olib,ana shu xususiyatlardan narsa va hodisalarning muhim bo`lmagan ikkinchi darajali xususiyatlarni fikran ajratish. Umumlashtirish-tafakkurda aks etgan bir turkum