Jadidlar harakatining XIX asr oxiri - XX asr boshida Turkiston, Kavkaz, Qrim, Tataristonda muhim ahamiyat kasb etgan ijtimoiy - siyosiy, ma'rifiy harakatdir. Jadidchilik so'zining arab tili ma'nosi "yangi" degan ma'noni anglatadi. Ismoilbek Gasprinskiy rahbarligida Qrim tatarlari o'rtasida jadidchilik harakati vujudga keldi. Gasprinskiy 1884 yil martda Boqchasaroy shahrida jadid maktabini ochadi va "usuli savtiya tadrijiya" (rivojlanuvchi tovush usuli) maktabini o'z ichiga olgan. Bu usul bilan 12 bola o'qitiladi va 40 kunda savodini chiqaradi. Ismoilbek 1893 yilda Toshkentga keladi va ziyoli ulamolar bilan uchrashadi, Keyin Buxoroga borib, amir Abdulahadni jadid maktabi ochishga ko'ndiradi.