KIRISH Polsha ming-yildan ortiq tarixga ega. Polyaklar yashaydigan hududda turli davlat tuzilmalari paydo boldi, Polsha davlati farovonlik va tanazzul davrlarini bilar edi. Turli tarixiy davrlarda Polsha boshqa davlatlar tarkibiga kiruvchi turli hududlarni nazorat qilgan. Bu, ayniqsa, ozining gullagan davrida Boltiqboyidan Qora dengizgacha bolgan keng hududlarni nazorat qilgan va Sharqiy Yevropadagi eng kuchli davlat bolgan Hamdostlik uchun togri keladi. Keyin tanazzul davri keldi, bu davrda Polsha oz erlarini yoqotdi va oxir-oqibat, mamlakat bir asrdan koproq vaqt davomida davlatchiligini yoqotdi. Yigirmanchi asrda yana urushlar va inqiloblar boldi: Polsha davlati yo yangi hududlarni bosib oldi yoki ularni yoqotdi. Faqat Ikkinchi Jahon urushi tugaganidan keyin mamlakat bugungi kunda joylashgan davlat chegaralarini oldi. XIV asrda Kreva ittifoqi imzolandi, unga kora Litva knyazligi va Polsha Qirolligi yagona davlatga birlashtirildi, u bir vaqtlar Kiev Rusining bir qismi bolgan Sharqiy Yevropadagi ulkan hududlarni oz ichiga oldi. XVII asrda Polsha va Litva ortasida Lyublin ittifoqi tuzilib, Polsha-Litva davlatini Hamdostlik deb nomlangan federatsiyaga aylantirdi. Yangi davlat hukmronligi ostida pravoslav belaruslar va ukrainlar istiqomat qilgan erlar edi. Aynan shu paytdan boshlab Boltiqboyi va Qora dengizga chiqish imkoniga ega bolgan Polsha davlatining mustahkamlanishi boshlandi. Hamdostlik Garbiy va Markaziy Ukraina erlarini, Dneprning quyi oqimigacha, deyarli toliq Belorusiya va Litva erlariga egalik qildi. XVII asrda u asta-sekin kuchayib borayotgan Muskovitlar davlati bilan raqobatlashdi. Bir vaqtlar Smolensk Polsha-Litva davlatining bir qismi bolgan, Smolensk polklari Grundvald jangida qatnashgan. XVII asr oʻrtalarida Litva knyazligi va Moskva davlati oʻrtasida Livon urushi boshlanib, Boltiqboʻyi erlarining bir qismi (Kurlandiya va Semigaliya) Litvaga kirishi bilan yakunlandi.