Yog'ochdan tayyorlanadigan buyumlar va mahsulotlarga homashyo tanlash va tayyorlashda yog'och materiallarining xossalari va ishlatilishini o'rganish MUNDARIJA KIRISH…………………………………………………………………………….3 I BOB. YOG'OCHDAN YASALGAN BUYUMLAR VA KONSTRUKTSIYALAR ISHLAB CHIQARISH. "YOG'OCH MAHSULOTLARI ISHLAB CHIQARISH" IJODIY LOYIHASI DURADGORLIK ISHLAB CHIQARISH TEXNOLOGIYASI 1.1. Yog'ochdan yasalgan san'at asarini ishlab chiqarishning boshqa usullari…….6 1.2. Loyiha texnologiyasida cnc masnolarni qo'llanish…………………………...12 II BOB. YOG'OCHDAN TAYYORLANADIGAN BUYUMLAR VA MAHSULOTLARGA HOMASHYO TANLASH VA TAYYORLASHDA YOG'OCH MATERIALLARINING XOSSALARI VA ISHLATILISHINI O'RGANISHDA AMALIY ISHLAR 2.1.Amaliy ish. Eng oddiy qismni tayyorlash uchun texnologik xaritani tuzish..18 2.2. " Yog'och xususiyatlari"mavzusida ir soatlik dars ishlanma…………………29 XULOSA……………………………………………………………………….....34 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR………………………………………….36 KIRISH Professor-o‘qituvchilarning eng muhim vazifasi - yosh avlodga puxta ta’lim berish, ularni jismoniy va ma’naviy etuk insonlar etib tarbiyalashdan iboratdir.[1] SH.M.Mirziyoev BMIning dolzarbligi: O’zbekiston Respublikasi prezidenti Shavkat Mirziyoyevning 20.04.2017 yil 2909 “Oliy ta’lim tizimini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari” to’g’risidagi qarori e’lon qilindi. Ushbu farmonda Oliy ta’lim tizimida o‘z yo‘nalishlari bo‘yicha dunyoning etakchi ilmiy-ta’lim muassasalari bilan yaqin hamkorlik aloqalari o‘rnatish, o‘quv jarayoniga ilg‘or xorijiy tajribalarini joriy etish, ayniqsa, istiqbolli pedagog va ilmiy kadrlarni xorijning etakchi ilmiy-ta’lim muassasalarida stajirovkadan o‘tkazish va malakasini oshirish borasidagi ishlar etarli darajada olib borilmayapti. Oliy ta’lim tizimini tubdan takomillashtirish, mamlakatni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning ustuvor vazifalaridan kelib chiqqanholda, kadrlar tayyorlash mazmunini tubdan qayta ko‘rish, xalqaro standartlar darajasiga mos oliy ma’lumotli mutaxassislar tayyorlash uchun zarur sharoitlar yaratilishini ta’minlash shart sharoitlari keltirib o‘tilgan. Hayotimizning barcha sohalari kabi ta’lim tizimini ham modernizatsiyalash bugungi kunning eng dolzarb masalalaridan biri bo‘lib qolmoqda. Innovatsion ta’lim muhitini yaratish, uni xalqaro andozalarga to‘liq mosligini ta’minlash yoshlarimizni bugungi tez o‘zgaruvchan ijtimoiy hayotga muvaffaqiyatli ijtimoiylashtirishning muhim omilidir. «Kadrlar tayyorlash milliy dasturi»ni amalga oshirish uzluksiz ta’lim tizimining tuzilmasi hamda mazmunini zamonaviy fan yutuqlari va ijtimoiy tajriba asosida takomillashtirishni ko‘zda tutadi. Buning uchun, avvalo, barcha ta’lim muassasalaridagi dars jarayonlarini ilg‘or, ilmiy-uslubiy jihatdan asoslangan zamonaviy uslubiyot bilan ta’minlash lozim. YOsh avlodga ta’lim-tarbiya berishning maqsadi, vazifalari, mazmunini yangilash tizimi oldida turgan dolzarb muammolardan biri hisoblanadi. Barchamiz bugun chuqur anglab oldik-faqatgina zamonaviy asosda ta’limtarbiya olgan, jahonning manaman degan mamlkatlaridagi tengdoshlari bilan bellasha oladigan, jismoniy va ma’naviy jihatdan barkamol yoshlar biz boshlagan ishlarni munosib davom ettirish va yangi bosqichga ko‘tarishga qodir bo‘ladi. Hozirgi vaqtda qishloq xo‘jaligi va sanoatning barcha tarmoqlarida xomashyo, yarim tayyor mahsulot sifatida yog’ochning roli kundan-kunga oshib bormokda. Yog’ochdan asosan tabiiy yoki qayta ishlangan holda foydalaniladi. Shu bilan ayrim turli-tuman buyumlarning asosi yog’och hisoblanadi. Xalq xo‘jaligida ishlatilish hajmi va turli-tumanligi bilan yog’och boshqa materiallarga nisbatan ko‘proq ishlatiladi. Yog’och deganda, biz arralab yiqitilgan va ildiz hamda shox- shabbalardan tozalangan daraxt tanasini tushunamiz. Yog’ochdan qurilishda rom, eshik, pollar qurishda keng foydalaniladi: undan shuningdek, mebel, idishlar, shpallar, sport inventari ko‘prik va kemalarning elementlari, musiqa asboblari va hokazolar yasaladi. Tabiiy va presslangan yog’ochdan mashinasozlikda foydalaniladi; u kon sanoatida mahkamlash materiali sifatida ishlatiladi; yog’och sellyuloza-qog‘oz sanoatida, oziq achitqilari olishda, kord (shina sanoatida), viskoza tolasi (to‘qimachilik sanoatida), furfurol (plastmassa, sintetik tolalar) ishlab chiqarishda asosiy xomashyo bo‘lib xizmat qiladi. Yog’ochning ko‘p ishlatilishiga sabab, uning yuqori fizika-kimyoviy xossalari, yaxshi ishlanuvchanligi, shuningdek, kimyoviy va mexanikaviy ishlov berish yo‘li bilan yog’ochning ayrim xossalarini samarali o‘zgartirishning usullari mavjudligidir. Yog’och oson ishlanadi va issiqlik o‘tkazuvchanligi past, etarli darajada mustahkam, zarba hamda tebranish nagruzkalariga yaxshi qarshilik ko‘rsatadi, quruq sharoitda uzoq vaqt chidaydi. Yog’och quruq sharoitda uzoq vaqt chidaydi, shu bilan birgalikda yog’ochning kamchiliklari ham mavjud, u yonadi, chiriydi, hashorat va zamburug‘lar ta’sirida emiriladi. Gikroskopligi sababli shishadi va quriydi egiladi va yoriladi. Yog’ochdan buyumlar tayyorlashda yelimlar, lak, bo‘yoqlar, pardozlash plyonkalari, plasmassalar va boshqa materiallardan ham foydalaniladi. Masalan, yelimlangan yog’och foksirindida tayyorlanadi. Yog’ochning xossalari hisobiga olingan holda undan qishloq xo‘jaligi va sanoatning turli sohalarida foydalaniladi. Kurs ishining maqsadi: Dars jarayonida o`quvchilarga ma’qul shart-sharoitlarini yaratish zamonaviy texnik-texnologik vositalarni kasb-xunar kolleji ustaxonalari moslashtirishni ilmiy metodik asoslarini yaratish. Kurs ishining vazifalari: 1.Yog’ochlarga ishlov berish yo`nalishidagi darslarni olib borish metodikasini yangi pedagogik texnologiya asosida ishlab chiqishni o'rganish; 2. Yog'ochdan yasalgan san'at asarini ishlab chiqarishning boshqa usullarini o'rganish; 3. Loyiha texnologiyasida cnc masnolarni qo'llanishini o'rganish; 4.Amaliy ish. Eng oddiy qismni tayyorlash uchun texnologik xaritani tuzish; 5. " Yog'och xususiyatlari"mavzusida ir soatlik dars ishlanma tuzisgdan iborat. Kurs ishning ob`ekti. Umumiy o`rta ta`lim maktablari hamda kasb-hunar maktablarining o’quvchi yoshlari. Kurs ishining predmeti: Yog'ochdan tayyorlanadigan buyumlar va mahsulotlarga homashyo tanlash va tayyorlashda yog'och materiallarining xossalari va ishlatilishini o'rganish metodikasining maqsadi, metodi, vositasi, mazmuni va shakl tushuntirishdan iborat. Kurs ishining tuzilishi: Kurs ishi kirish, ikkita bob (4 ta reja), ilovalar, xulosa, hamda foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati, iborat. I BOB. YOG'OCHDAN YASALGAN BUYUMLAR VA KONSTRUKTSIYALAR ISHLAB CHIQARISH. "YOG'OCH MAHSULOTLARI ISHLAB CHIQARISH" IJODIY LOYIHASI DURADGORLIK ISHLAB CHIQARISH TEXNOLOGIYASI 1.1. Yog'ochdan yasalgan san'at asarini ishlab chiqarishning boshqa usullari Yog'ochdan qo'lda yaratilgan mahsulotlar ma'naviy ma'noni ifodalaydi, mahsulotning notekis yuzasida siz usta asbobining harakatini his qilishingiz mumkin. CNC dastgohida ishlab chiqarilgan mahsulotlar deyarli bir-biriga o'xshash va bu individual ekspressivlikka ega emas. Qayta ishlashning ikkita usuli - qo'lda va mashinaning kombinatsiyasi murakkab relyef va haykaltaroshlik yog'och mahsulotlarini qayta ishlashning yuqori eksklyuzivligi, mahsuldorligi va sifatini birlashtira oladi, deb ishonish uchun barcha asoslar mavjud. Ma'lum bo'lishicha, CNC dastgohida tayyorlangan mahsulotni 5-10% qo'lda tozalash bilan ham, qo'lda o'ymakorlikka taqlid qilish va shunga mos ravishda mahsulotning eksklyuzivligini oshirish mumkin. Mashinada ishlov berish sizga eng murakkab va muntazam ishlarni tezda bajarishga imkon beradi va qo'lda pardozlash - mahsulotga original ko'rinish berish.[2] Mahsulot ishlab chiqarishda qo‘lda va mashinada ishlov berishni yog‘och o‘ymakorligining eng murakkab usullarida – bo‘rtma va haykaltaroshlikda uyg‘unlashtirish muammosi ushbu dissertatsiya ishida texnologiyalarni batafsil o‘rganish va har tomonlama taqqoslashdan so‘ng, iqtisodiyot, ishlab chiqarish, mahsulot estetikasi va iste'molchi psixologiyasi. Masalan, o'rtacha ishlab chiqarish partiyasi bo'lgan "Mamont" mahsulotiga nisbatan biz mashina va qo'lda ishlov berishni birlashtirgan dizayn texnologiyasidan foydalangan holda ishlab chiqarilgan mahsulotning tannarxi mustaqil texnologiyalarga nisbatan eng past ekanligini aniqladik ( yoki to'liq qo'lda ishlov berish yoki CNC mashinasida to'liq ishlov berish). Eksklyuziv mahsulotlar ishlab chiqaradigan ba'zi yog'ochni qayta ishlash korxonalari CNC dastgohlarini qayta ishlashni qo'lda tozalash bilan birlashtirishga o'tishni boshlashlari tasodif emas. Bunday yondashuv nafaqat esdalik buyumlarida, balki ichki dizaynda, zinapoyalar, mebellar, eshiklar va boshqalarni ishlab chiqarishda ham yaxshi natijalar beradi. Biz o'rgangan texnologiya bo'yicha umumiy tavsiyalar bu ishda berilgan - ular ishlab chiqarishning barcha bosqichlariga tegib, boshlangan. uch o'lchovli modelning kompyuter dizaynidan bo'lajak mahsulotning prototipini CNC freze dastgohida to'g'ridan-to'g'ri ishlab chiqarishgacha. Guruch. 1.11."Mamont" haykali: (chapda - CNC dastgohida ishlov berilgandan so'ng, o'ngda - qo'lda tozalashdan so'ng, mahsulot o'lchamlari 130 × 100 × 60 mm, qarag'ay) Qo'shimcha qurilmalar badiiy yog'och mahsulotlarini ishlab chiqarishning texnologik imkoniyatlarini kengaytirish imkonini beradi. Tegirmon uchun asboblarning turli konstruksiyalari, asosan, badiiy bezaklar M.S. Glikin, keyinchalik M. M. Chernix, A. I. Pyankov, V. Ya. Krapivkin, Yu. V. Lojkinlar tomonidan takomillashtirilgan va to'ldirilgan. Armatura konstruksiyalari, asosan, torna uskunasiga taalluqli bo‘lib, yuqori badiiy barelyef mahsulotlari yoki murakkab haykaltarosh kompozitsiyalarga ruxsat bermaydi. Tayyor mahsulotlarga misollar 1-rasmda keltirilgan. Guruch. 1-rasm.Tornalar uchun aksessuarlar yordamida olingan mahsulotlar Badiiy yog'och mahsulotlarini ishlab chiqarish jarayonini mexanizatsiyalash uchun mebel va me'moriy interyer detallariga dekorativ va bezak qo'shimchalarini o'z ichiga olgan holda, frezalash va nusxa ko'chirish mashinalari qo'llaniladi. Bunday asbob-uskunalar yordamida turli xil o'ymakorlik elementlarini yasash mumkin - ko'p bargli gullar ko'rinishidagi dumaloq rozetlar, vorteksli rozetlar, egri chiziqli to'lqinli bo'linishli rapport belbog'li frizlar, balusterlar va hatto yuqori haykaltaroshlik, barelyef va yuqori relyefli. tafsilotlar va boshqalar. Bunday uskunada ishlash printsipi ish qismini bir vaqtning o'zida frezalash bilan mahsulot namunasining shablonini qo'lda nusxalashdir. Bunday mashinalarning tarkibi shpindelli kaliperni, u o'rnatiladigan ramkani, gorizontal va vertikal tekisliklarda harakatlantirish uchun volanli ish stolini va nusxa ko'chirish boshi bo'lgan mahkamlangan pinni o'z ichiga oladi. yoki model aniq takrorlanishi va boshqa ish qismiga o'tkazilishi mumkin. Kesish asboblari shpindelga o'rnatilgan maxsus matkaplar yoki uch tegirmonlardir. Mashina stoli ishlov beriladigan qismning qalinligiga qarab kerakli balandlikka o'rnatiladi (2-rasm). Guruch. 2.Chapda - pantograf bilan nusxa ko'chirish mashinasida barelyefni frezalash; o'ngda - Andreon ikki shpindelli hajmli nusxa ko'chirish frezasi i Mexanizm operatori pinni namunaning barcha konturlari, chuqurchalari va bo'rtiqlari bo'ylab haydab, ish stolini yuqoriga va pastga siljitadi; agar kerak bo'lsa, model qayta asoslanishi va boshqa ortogonal tekislikda qayta ishlanishi mumkin. Pimga ulangan shpindel uning barcha harakatlarini takrorlab, mos yozuvlar modelining aniq nusxasini yaratadi. Tajribali usta rassom, yaxshi ko'z va aniq harakatlar bilan, o'zining dekorativ va bezak kompozitsiyalarini to'g'ridan-to'g'ri dastgohda bajara oladi. Bunda dastgoh usta ishini yengillashtiruvchi va mehnat unumdorligini oshiradigan qurilma sifatida qaraladi. Mashinaning shpindeli 10 dan 24 ming rpm gacha bo'lgan elektr motor tomonidan boshqariladi, bu ishlov beriladigan ip yuzasining etarlicha yuqori sifatini ta'minlaydi. Biroq, mashinada o'ymakorlik qo'lda yasalgan o'ymakorlikdan past sifatga ega, shuning uchun buyurtma asosida mebel yasashda yoki antiqa buyumlarni tiklashda qo'lda detallar va bezaklarni takomillashtirish kerak. Pantograf nusxa ko'chirish mashinasi yirik yog'ochni qayta ishlash korxonalarida ham qo'llaniladi. Pantograflar bilan jihozlangan mashinalarda berilgan naqshni boshqa shkalaga o'tkazish uchun qurilmalar mavjud. Bunday tarjima qilish uchun naqshning konturi bo'ylab harakatlanadigan pin ishlatiladi. Pantograf chizmani dastgohga o'rnatilgan ishlov beriladigan qismga o'tkazadi, uni vazifaga nisbatan mos ravishda oshiradi yoki kamaytiradi.[3] [1] O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi 4947-son farmonining 1-ilovasida keltirilgan «2017– 2021 yillarda. [2] N. A. Muslimov, Sh. S. Sharipov, M. Qodirov. ―Texnik ijodkorlik va dizayin‖. T. : ―TDPU‖, 2010 yil [3] N. A. Muslimov, Sh. S. Sharipov, M. Qodirov. ―Texnik ijodkorlik va dizayin‖. T. : ―TDPU‖, 2010 yil