Mavzu: Taktil va harorat retseptorlari. Temperatura retsepsiyasi. Gavda temperaturasini boshqarish protsesslari uchun tashqi muxit temperaturasi xaqidagi axborot zarur. Teridagi, shuningdek ko'zning shox pardasi va shillik pardalardagi termoretseptorlar temperaturani sezadi. Teri termoretseptorlari suv haroratini sezadi. Termoretseptorlar 2 gruppaga bo'linadi: 1) sovuqni sezuvchi termoretsep-torlar va 2) issiqni sezuvchi termoretseptorlar. Temperatura ta’sirotini aynan kqysi retseptorlar sezadi, degan masala yetarlicha ravshan emas. Terining sovuq yoki issiqni ko‘proq sezadigan qismlarini gistologik metodlar bilan tekshirishga asoslanib, Ruffini tanachalari – issiqni sezuvchi retseptorlar, Krauze kolbachalari esa – sovuqni sezuvchi retseptorlar deb xisoblashadi. Ammo terining sovuq yoki issiqni sezuvchi ba’zi qismlarida Krauze kolbachalari xam, Ruffini tanachalari xam yo'q. Shuni nazarda tutib, afferent nerv tolalarining yalang'och oxirlari xam issiq va sovuqni sezadigan retseptorlar bo'la oladi deb taxmin qilishadi. Sovuq va issiq sezuvchi retseptorlar turli chuqurlikda: sovuqni sezuvchi retseptorlar teri yuzidan 0,17 mm pastda, issiqni sezuvchi retseptorlar esa 0,3 mm pastda yotadi. Sovuq ta’siriga ko'rsatiladigan reaksiyalar issiq ta’siriga ko'rsatiladigan reaksiyalardan ko'ra qiskaroq ekanligi shu bilan izohlanadi. Temperatura retseptorlari terining muayyan nuqtalarida to'plangan. Tegishli nuqtalarning lokalizatsiyasini aniqlash uchun terining turli qismlariga sovuq yoki isitilgan narsaning uchi tegiziladi. Butun gavda sirtidagi sovuq sezuvchi nuqtalarning umumiy soni taxminan 250 000 tacha, issiq sezuvchi nuqtalar esa faqat 30 000 ta.