Ko’k yo’talqo’zg’atuvchisitashxis qo’yish usullari 1. Ko’k yo’tal qo’zg’atuvchisi 2. Mikrobiologik va patologik jarayonlari 3. patogenezi va klinik jarayonlari 4. Labaratoriya tashxisi Ko'k yo'tal mikrobi qat’iy aerob, oddiy oziq muhitlarda o'smaydi, chunki bunda yog' kislotalari to'planib, bakteriyalarning ko'payishini to'xtatadi. Yog' kislotalarni neytrallash maqsadida oziq muhitlarga qon, pista ko'mir va boshqalar qo'shiladi. Ko'k yo'tal qo'zg'atuvchisini qon aralashtirilgan kartoshka-glitserinli 25*% muhitda (Borde-Jangu ozig'i) ko'paytiriladi. Hozir yarim sintetik kazein-ko'mirli qonsiz agardan (KKA muhit) keng foydalaniladi, chunki bu muhit arzon va oson tayyorlanadi. Ko'kyo'tal mikroblarining ko'payishi uchun 35-37°C (o'sish chegarasi 20-38°C), harorat va 6,8-7,4 pH juda qulay hisoblanadi. Oziq muhitda ko’k yo’tal mikrobi 24 -72 soatdan so'ng mayda, bo’rtgan , simob tomchilariga o'xshash yaltiroq, qora rangli koloniyalar hosil qiladi. Yangi ajratib olingan ko'kyo'tal mikroblari mayda, diametri 1-2 mm, yaltiroq, chetlari tekis bo'rtgan S-shakldagi koloniyalar (I-II faza) hosil qilib, o'zigaxos, ya’ni gomologik immun zardoblar bilan agglutinatsiya reaksiyasini beradi. Ko’k yo’tal qo'zg'atuvchisining eski kulturasi, aksincha yirik, diametri 3^4 mm bo'lgan, chetlari notekis, yassi R - l - shakldagi koloniyalar (III-IV-faza) hosil qiladi. Bular gomologik zardoblar bilan agglutinatsiya reaksiyasini bermaydi