


Omon Muxtorning “Muhabbat o‘limdan kuchli” romanida unlilarning uslubiy imkoniyatlari
Mahsulot tavsifi
Ushbu maqolada Omon Muxtorning “Muhabbat o‘limdan kuchli” romanida unlilarning uslubiy imkoniyatlari lingvopoetik nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Asarda grafik cho‘zilish (a-a-a shakli) kam uchrasa-da, yozuvchi intonatsion cho‘zilish, punktuatsion kuchaytirish (!, ?!, …), ritmik juftliklar va kesik sintaksis orqali fonetik-ekspressiv fon yaratadi. Tahlilda romanning kirish qismidagi “azon elas-elas eshitilib” birikmasi orqali tovushning xira va cho‘zilgan idroki, “uzuq-yuluq gaplar” orqali ritmik-fonetik takrorning psixologik parokandalikni ifodalashi ochib beriladi. Dialoglarda “Marva! Sizni!”, “Yaxshimисиз, Marvajon?!” kabi replikalar og‘zaki nutqqa xos intonatsion cho‘zilishni yozma shaklda berish mexanizmi sifatida talqin qilinadi. Shuningdek, e’tiroz va hayqiriq vaziyatlarida “A” unlisining potensial cho‘zilishi (masalan, “Axir…”, “bola-ku…”) pragmatik jihatdan tahlil qilinadi. “Ana-mana”, “u bola-ku” kabi birliklar fonetik-ritmik intensifikatsiya vositasi sifatida ko‘riladi. Ichki nutqdagi parchalangan gaplar (“Bola… Uylarda radio… E’lon…”) esa pauza va cho‘zilish orqali ruhiy taranglikni kuchaytiruvchi vosita sifatida baholanadi. Maqola fonetik vositalarning nafaqat tovush darajasida, balki semantik va psixologik qatlam bilan integratsiyalashgan holda ishlashini asoslaydi. Natijada romandagi unli tovushlar — bevosita grafik cho‘zilishsiz ham — emotsional qiyofa, e’tiroz, tashvish va achinishni ifodalovchi muhim lingvopoetik instrument sifatida talqin etiladi. Mazkur tahlil fonetika va lingvopoetika yo‘nalishida ilmiy izlanish olib borayotgan tadqiqotchilar, magistrantlar hamda adabiyotshunoslar uchun dolzarb metodik material bo‘lib xizmat qiladi.
Teglar
Omon Muxtorning “Muhabbat o‘limdan kuchli” romanida unlilarning uslubiy imkoniyatlari
Muallif
Hayot Dengiz
Tasdiqlangan sotuvchi