Kaltakesaklar XULOSA O‘zbekiston faunasida sudralib yuruvchilar sinfining 58 turi uchraydi. Vakillari tog‘ va tog‘oldi, dasht, cho‘l, to‘qay, o‘zlashtirilgan hududlar hamda aholi punktlarida qayd etiladi. Kaltakesaklar yilning sovuq davrida qishki uyquga ketadi. Bahor, yoz, kuz, oylarida hayot kechiradi.Ularning terisining shox bilan qoplanishi va teri orqali nafas olish funksiyasining yo‘qolishi, ularga nami kam erlarga ham yashashga imkon beradi. Shox bilan qoplangan teri reptiliyalarga sho‘r yerlar bilan dengiz suvlariga , ya’ni suvda va quruqda yashovchilar mutlaqo yasholmaydigan makonlarga kirish uchun yo‘l ochdi. Shu bilan birga , o‘pkaning ichki tuzilishi murakkablashib va xalqum bilan nafas olish o‘rniga ko‘krak qafasining harakati orqali nafas olish qaror topib, nafas olish funksiyasi zo‘raydi. Kaltakesaklar qutblar oldidagi yerlar hisobga olinmaganda, yer yuzining barcha iqlimiy viloyatlariga tarqalib, juda turli-tuman hayot formalari hosil qildilar. Ularning orasida quruqda, er ostida, suvda va daraxtda yashovchi formalar bor.Qazilma reptiliyalarning qanotlari bo‘lib, ular havoda ham uchgan. Biroq qadimgi ajdodlardan meros bo‘lib qolgan va moddalar almashinuvining sustligi bilan aloqador bo‘lgan poykilometrlik , ya’ni gavda temperaturasining atrofdagi muhit temperaturasiga bog‘liqligi kaltakesaklarning tarqalishdagi o‘ziga xos xususiyatlarini, shuningdek, ko‘pgina biologik belgilarni aniqlab berdi. O‘rta mintaqalarda ham kunduz kuni tuproq temperaturasi optimum temperaturadan yuqori bo‘ladi. O‘rta Osiyoda esa ko‘pincha 600ga etadi va bundan ham yuqori bo‘ladi. bunday yuqori temperaturada barcha sudralib yuruvchilar issiqlik ta’siridan bir necha minut ichida halok bo‘lishi kerak edi. Biroq kaltakesaklar sutka davomida turar joyini almashtirib yurib, biotopning temperaturasini ayni paytda optimumga yaqin bo‘lgan erni topib oladi. Ular ertalab qum tepalarning oftob tushib turgan tomonida yuradi, keyin uning soya tomoniga o‘tadi, tuproq juda isib ketganda , qum tepaning cho‘qqisiga yoki o‘simliklar ustiga chiqib oladi va hokazo. Bahorda sudralib yuruvchilar kunning eng issiq soatlarida aktiv bo‘ladi.